Chiều hôm nhớ nhà gợi lên nỗi lòng người xa quê trong những buổi hoàng hôn lặng lẽ. Bài thơ không chỉ là nỗi nhớ, mà còn chứa đựng những tâm tư sâu lắng. Những hình ảnh quen thuộc hiện lên qua từng câu chữ, gợi cảm xúc bâng khuâng.
Vàng toả non tây, bóng ác tà,
Đầm đầm ngọn cỏ, tuyết phun hoa.
Ngàn mai lác đác, chim về tổ,
Dặm liễu bâng khuâng, khách nhớ nhà.
Còi mục thét trăng miền khoáng dã,
Chài ngư tung gió bãi bình sa.
Lòng quê một bước nhường ngao ngán,
Mấy kẻ tình chung có thấu là?
Chiều hôm nhớ nhà gợi lên những xúc cảm sâu lắng trong lòng người xa xứ, chạm đến nỗi niềm thương nhớ quê hương. Những vần thơ ấy mang theo dư âm của hoài niệm, để lại trong lòng người đọc những suy tư lặng lẽ.
Xem thêm:
Hoàn cảnh sáng tác và ý nghĩa
Bà Huyện Thanh Quan có hai bài thơ về chiều xa nhà. Bản mở đầu “Vàng toả non tây, bóng ác tà” được Thi Viện và Wikisource chép với nhan đề Chiều hôm nhớ nhà, sách Văn đàn bảo giám gọi là Nhớ nhà. Bản mở đầu “Chiều trời bảng lảng bóng hoàng hôn” (còn gọi Buổi chiều lữ thứ) mới là văn bản dùng trong Phiếu học tập ôn tập học kì I, Ngữ văn 8 bộ Kết nối tri thức. Cả hai được cho là viết khi bà vào Huế làm Cung trung giáo tập thời Minh Mạng.
Thể thất ngôn bát cú Đường luật, nhiều từ Hán Việt cổ: “bóng ác tà” là bóng mặt trời xế chiều; “tuyết phun hoa” là sương trắng đọng trên cỏ như hoa; “ngàn mai” là rừng mai; “còi mục” là tù và của trẻ chăn trâu; “khoáng dã” là cánh đồng rộng; “bình sa” là bãi cát phẳng; “lòng quê” là nỗi nhớ quê; “tình chung” là người cùng chung tâm sự.
Bài thơ phù hợp lớp 8 khi học thơ Đường luật và tả cảnh ngụ tình.