Ba Giai và các cô nàng “tắm tiên” là giai thoại về Ba Giai: nghe bà hàng nước kể các cô gái làng hay rủ nhau tắm truồng dưới kênh, ông bịt mắt giả làm người mù, nhờ các cô dắt qua cầu để trêu chọc họ một phen.
Khi đến một quán nước ở gần địa phận hạt Gia Lâm, Ba Giai vào quán uống nước để tiếp tục lên đường. Lúc ấy, mặt trời đã xế trưa. Bà chủ quán bảo:
– Ông khách hãy nghỉ lại, chốc nữa lên đường.
Ba Giai hỏi lý do, bà chủ quán cho biết ở cách đây mấy không xa, có một cái cầu cây bắc qua một con kênh nhỏ, cứ giờ này là các cô gái trong làng rủ nhau ra tắm truồng cả lũ. Ba Giai biết vậy, cũng cứ từ giã. Khi ra khỏi quán, Ba Giai lấy khăn bịt mắt lại, giả làm người mù, và lấy một cây gậy. Đến chỗ gần cầu, Ba Giai vừa đi vừa chống, bước bên này xiên bên kia. Mấy cô đang tắm truồng, nô giỡn dưới kênh, một cô bảo:
– Tội nghiệp ông già mù kia, không khéo qua cầu, ông ấy té xuống đây mất.
Nói rồi, cô ta để cái thân hình phốp pháp trắng nõn, trần như nhộng, đi lên nắm tay Ba Giai.
– Ông già đưa tay tôi dắt qua cầu, không té xuống kênh theo hà bá bây giờ.
– Cám ơn cô thương kẻ mù lòa tàn tật.
Nói đoạn, Ba Giai nắm lấy cổ tay cô để qua cầu. Khi tới đầu cầu bên kia, Ba Giai hỏi:
– Đã tới chỗ rẽ chưa?
– Chưa, hãy còn ở trên cầu, chứ rẽ đâu mà rẽ.
Một lúc đến chỗ rẽ, cô gái nọ lên tiếng:
– Già ơi là già, chỗ rẽ đây nè!
Tức thì Ba Giai mở choàng mắt ra, tay cầm cây gậy chỉ ngay vào chỗ kín của cô nọ:
– Chỗ rẽ đây phải không? Nào!
Cô kia xấu hổ quá, giằng tay ra chạy, nhảy xuống kênh, la bai bải:
– Chúng bay ơi, cái ông già phải gió giả mù!
Đã thế, Ba Giai còn đứng trên bờ kênh gọi xuống:
– Xin cám ơn các cô đã dắt lão qua cầu!
– Thôi đi đi, đồ phải gió, chơi lỡm người ta còn ơn với nghĩa cái gì?
Ba Giai đi rồi, câu chuyện ấy được đồn đại khắp nơi, từ đó trên dòng kênh nọ bóng dáng các cô tắm truồng cũng thưa dần.
Giai thoại Ba Giai và các cô nàng “tắm tiên” tiêu biểu cho lối trêu ghẹo tinh quái của Ba Giai trong truyện cười dân gian.
Ý nghĩa truyện Ba Giai và các cô nàng “tắm tiên”
Một trò đùa tinh quái
Nghe bà hàng nước kể chuyện các cô gái hay tắm truồng dưới kênh, Ba Giai không tránh đi mà bịt mắt giả mù, để chính các cô tốt bụng dắt mình qua cầu. Đến chỗ “rẽ”, ông mở mắt và chỉ gậy. Tiếng cười bật ra từ sự lật ngược bất ngờ: người tưởng được che chở hóa ra là kẻ nhìn thấy hết.
Tiếng cười tục của truyện tiếu lâm
Đây là loại truyện cười có yếu tố tục, dựa trên sự ngượng ngùng và chơi chữ (“chỗ rẽ”). Kiểu truyện này phổ biến trong dân gian, kể giữa người lớn với nhau; khi giới thiệu cho học sinh cần chọn lọc. Đọc hôm nay, người đọc cũng thấy trò đùa của Ba Giai dựa trên việc lợi dụng lòng tốt của người khác, điều đáng bàn chứ không nên học theo.
Phong tục được nhìn qua tiếng cười
Câu kết nói từ đó các cô tắm truồng dưới kênh thưa dần. Truyện vì thế cũng là một cách “răn” nhẹ nhàng của làng xã xưa về chuyện giữ ý tứ nơi công cộng.
Nguồn gốc truyện Ba Giai và các cô nàng “tắm tiên”
Ba Giai là nhân vật trong chuỗi truyện cười dân gian Hà Nội, thường đi cặp với Tú Xuất, nổi tiếng với những trò tinh quái chọc vào quan lại, nhà giàu và những thói hư tật xấu. Truyện này đặt ở vùng Gia Lâm, bên kia sông Hồng. Bản kể ở đây không ghi người kể.
Đọc thêm truyện Ba Giai và Tú Xuất: Gặp cô hàng mắm tôm chợ Đồng Xuân, Sau một đêm ngủ trọ; truyện cười dân gian trong SGK: Soạn bài Chùm truyện cười dân gian Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Ba Giai trêu các cô gái tắm kênh bằng cách nào?
Ông bịt mắt giả làm ông già mù, để một cô gái đang tắm lên dắt qua cầu; đến chỗ rẽ thì ông mở mắt ra trêu cô.
Ba Giai là ai?
Là nhân vật truyện cười dân gian Hà Nội, thường được kể cùng Tú Xuất, chuyên bày những trò tinh quái, láu lỉnh.