Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?

Truyện cổ tích Việt Nam: Huyền thoại vũ trụ thuở sơ khai

Truyện cổ tích Việt Nam·Khoảng 2.100 từ·10 phút đọc·Kể lại: Mavrick Nguyễn

Huyền thoại vũ trụ thuở sơ khai khắc họa những câu chuyện đầy màu sắc về nguồn gốc thế giới qua góc nhìn của người Xê Đăng, từ sự hình thành đất trời đến các loài cây trái nuôi dưỡng con người, mang đậm nét văn hóa Tây Nguyên kỳ bí.

Thuở xưa ở vùng núi Ngọc Ang có ông Rờ Xi, vóc người to lớn như trái núi. Ông đã đi khắp thế gian, mọi nơi ông đi qua đều để lại những vết lồi lõm trở thành núi non như ngày nay.

Một lần nọ, trong lúc ngồi ăn trầu và nghỉ ngơi, ông lấy chân khua đất, tạo nên một vùng đồng bằng mênh mông. Những dòng sông, suối lớn chính là dấu vết từ những ngón tay ông khi tìm kiếm cái đánh lửa.

Nếu không có ông, bầu trời – vốn là cái chăn lớn giàng căng ra phơi – hẳn đã chùng xuống sát mặt đất. Ông Rờ Xi đã phải đứng cúi lưng rất lâu để đỡ bầu trời.

Đến tận bây giờ, một dấu chân của ông vẫn còn ở vùng Đak Tam lung phía tây Trà Mi, còn dấu chân kia nằm tận vùng đất Quy Nhơn sát biển.

Khi loài người mới xuất hiện, họ có hình dáng rất kỳ lạ với đôi chân có đầu gối quay ra sau, nhờ thế họ chạy nhanh đến mức có thể đuổi kịp mọi loài thú rừng.

Các loài thú thấy nguy cơ bị tiêu diệt nên đã cùng nhau kiện lên giàng. Giàng đành phải xoay đầu gối của người lại như hiện tại.

Lúc đầu, nhờ khả năng săn bắt dễ dàng, loài người sinh sôi rất nhanh. Dù cua và rắn đã hết lòng giúp đỡ kiếm ăn nhưng vẫn không đủ.

Chuối mới lên tiếng: “Thế thì để ta nuôi cho.” Từ đó, nhờ có thân, củ, hoa và quả chuối mà loài người sống được.

Và cũng vì chuối nuôi người nên đời người giống như chuối: ra buồng rồi già đi và chết.

Vũ trụ thuở sơ khai
Huyền thoại vũ trụ thuở sơ khai qua góc nhìn văn hóa Tây Nguyên

Ban đầu, loài người chưa biết dùng lửa, phải ăn sống nuốt tươi rất khổ sở. Lúc ấy chỉ có loài chuột biết giữ lửa nhưng lại giấu kín.

Trời thương người nên sai ve đến xin. Tuy chuột không cho và còn bắt ve phải nhắm mắt mỗi khi đánh lửa, nhưng nhờ có mắt ở nách, ve vẫn dò được cách lấy lửa và chỉ lại cho người.

Xưa kia, lúa sống sâu dưới biển, nơi đầy gió bão chỉ có loài vắt sinh sống được nhờ vòi bám chặt vào kẽ đá. Thương người đói khổ, loài kiến quyết định đến xin vắt những hạt quý.

Ban đầu vắt không chịu, sau kiến phải nói: “Cho mượn rồi sẽ trả” thì vắt mới đồng ý. Được kiến mang hạt về, người đem gieo thử trên đất ướt.

Cây lúa mọc nhanh, cao như cây đa và ra những trái to, dài như bí đao, thơm ngát. Người mừng rỡ, họ chăng chỉ từ rẫy về kho rồi hú gọi.

Nghe tiếng hú, lúa tự động theo dây chỉ về đầy nhà. Thời ấy, chỉ vài mảnh hạt lúa đã nấu được cả nồi bung lớn, làng xóm vui vẻ, chiêng trống vang rền.

Nhưng rồi một năm nọ, khi lúa đang theo tiếng hú trở về, một con chó bỗng sủa ầm ĩ khiến lúa sợ hãi rơi xuống đất vỡ nát. Từ đó, hạt lúa nhỏ dần như ngày nay và không còn tự về nhà theo dây nữa.

Tuy vậy, người Xê Đăng vẫn giữ tục chăng dây qua suối mỗi mùa gặt để cầu mong lúa về nhiều. Còn loài vắt, vì nhớ nợ xưa, cứ mãi bám theo người đòi lại lúa quý bằng cách hút máu không ngừng.

Ngày xưa, người và khỉ là bạn thân, nhưng khỉ ranh mãnh hơn, chiếm hết hang đẹp và còn làm chòi trên cây cao mà không chỉ người cách làm nhà.

May thay, rùa rất thương người nên đã chỉ cách: “Hãy lấy lá chuối, cành cây làm như người tôi đây này; bốn chân làm cột, mai làm mái, đuôi làm cầu thang và đầu làm cút.”

Người làm theo và có được nhà đẹp như rùa, dần dần phát triển thành nhà sàn như bây giờ.

Thuở ấy, mía mọc đầy rừng núi Tây Nguyên, cây to cao như lồ ô, không có bã xơ, chỉ có nước ngọt lịm trong những dóng dài rỗng.

Một lần, lũ chồn đi ăn đêm đụng phải mía gãy, nước dính đầy mặt nên tức giận. Chúng kéo nhau vào làng lượm phoi nan đan gùi nhét vào ruột mía, từ đó mía có bã, phải nhai khi ăn.

Ở vùng Xê Đăng, ngày xưa củ mài vốn là quả mài, một loại dây leo ra quả chi chít như bầu bí. Một hôm, mụ Dạ Cróa đi hái không xuể, tức giận cắm hết quả xuống đất sâu, từ đó quả mài thành củ mài.

Người Tây Nguyên xưa sống nhờ quả bầu mọc đầy rừng núi, to tròn, ăn mát và thơm. Nhưng rồi lũ chó sói đi kiếm mồi vướng phải dây bầu, tức giận đái vào khiến bầu trở nên đắng.

Người tiếc của nên lấy về bỏ ruột, dùng vỏ đựng nước, và từ đó bầu đắng vẫn mãi mãi đồng hành cùng con người.

Ý nghĩa truyện Huyền thoại vũ trụ thuở sơ khai

Người khổng lồ làm nên núi sông

Ông Rờ Xi to như trái núi, đi đến đâu để lại núi non, khua chân thành đồng bằng, lấy tay tìm cái đánh lửa thành sông suối, cúi lưng đỡ bầu trời. Đây là kiểu thần khổng lồ sáng tạo thế giới gặp ở nhiều dân tộc, cho thấy người xưa hình dung thiên nhiên được tạo nên bằng sức lao động của một con người to lớn, gần gũi.

Con người và muôn loài cùng chung sống

Phần lớn câu chuyện là những lời giải thích nhỏ: vì sao đầu gối người quay ra trước, vì sao đời người giống cây chuối, vì sao ve có “mắt ở nách”, vì sao vắt hút máu người, vì sao mía có bã, củ mài nằm dưới đất, bầu lại đắng. Trong thế giới ấy, cua, rắn, chuối, kiến, rùa giúp người; khỉ, chuột, vắt thì ích kỷ. Người Xơ Đăng nhìn muôn loài như những người hàng xóm có tính nết riêng.

Mất mát làm nên cuộc sống hôm nay

Lúa xưa to như quả bí, nghe tiếng hú tự về nhà; chỉ vì một tiếng chó sủa mà hạt lúa vỡ nhỏ, phải gặt hái vất vả. Nhiều huyền thoại dân gian giải thích sự vất vả của lao động bằng một “thời hoàng kim” đã mất, và nhắc người ta trân trọng hạt thóc.

Nguồn gốc truyện Huyền thoại vũ trụ thuở sơ khai

Văn bản tập hợp các thần thoại, truyện giải thích của người Xơ Đăng (còn viết Xê Đăng), dân tộc sống chủ yếu ở Kon Tum, Quảng Nam và Quảng Ngãi; các địa danh Trà Mi, Quy Nhơn được nhắc khi kể về dấu chân ông Rờ Xi. Tục chăng dây qua suối mỗi mùa gặt để “gọi lúa về” được truyện nêu như một phong tục còn giữ. Bản trên trang là bản kể lại ngắn gọn, chưa ghi người sưu tầm.

Câu hỏi thường gặp

Ông Rờ Xi là ai?

Là người khổng lồ trong thần thoại của người Xơ Đăng, đã tạo ra núi non, đồng bằng, sông suối và đỡ bầu trời khỏi chùng xuống mặt đất.

Vì sao hạt lúa nhỏ như ngày nay?

Truyện kể xưa kia lúa to như quả bí, theo dây chỉ tự về kho khi người hú gọi; một năm con chó sủa làm lúa sợ rơi vỡ, từ đó hạt lúa nhỏ dần. Đọc thêm Sự tích cây lúa, Sự tích củ mài và Chuyện quả bầu.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
rophim
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Game Go88
Sunwin
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
tài xỉu sunwin
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
kubet
kubet
kubet
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
Hay88
sunwin
kqbd
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
8 DAY
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
hitclub
go88
Tải go88
go88
s666
s66
kèo nhà cái 5