Soạn bài Thương nhớ bầy ong, Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo

Em vừa mất đi con chó Nick mà em rất yêu quý.

Con chó này bố mua từ lúc mẹ sinh em. Em được bao nhiêu tuổi thì Nick được bấy nhiêu tuổi. Trải qua thời gian, Nick vô cùng thân thiết và gắn bó với em.

Thật tiếc là vì đã già, nên Nick đã chết.

Khi Nick chết đi, em vô cùng buồn bã, đã khóc suốt mấy ngày liền. Cứ nhìn thấy cái bát ăn, cái nệm nằm, cái lược chải lông… của Nick là em lại bùi ngùi, rơi nước mắt. Cảm giác em mất đi một cái gì đó rất gần gũi, quan trọng đối với bản thân mình.

Về công việc nuôi ong:

Công việc của người nuôi ong thay đổi theo mùa hoa. Người nuôi phải chọn nơi có nhiều hoa, đặt thùng (đõ) ong ở chỗ cao ráo, thoáng mát, tránh xa ruộng phun thuốc trừ sâu; thường xuyên kiểm tra đàn ong, cho ong ăn thêm khi thiếu hoa, che chắn mưa gió, thay bánh tổ cũ, theo dõi ong chúa và chia đàn khi đàn ong đông. Đến mùa thì quay lấy mật.

Về tình cảm của người nuôi với bầy ong:

Người nuôi ong thường sống trong không gian tĩnh lặng, chỉ có nắng nóng và những tiếng vi vi ngân vang của đàn ong mật, giống như một bản giao hưởng đồng quê. Thông thường, nuôi ong luôn phải di chuyển đàn ong đến nơi có rừng hoa nở ở lại trong khoảng 6 tháng, dựng lán trại ngay rừng / vườn hoa để lấy mật vải, mật keo, mật cà phê, tram…

Công việc nuôi ong phải luôn chân tay, cần phải có kỹ thuật, sự kiên trì và tỉ mỉ. Thường xuyên chú ý theo dõi để phát hiện xem đàn ong đang có nhu cầu gì, thiếu chất gì để kịp thời bổ sung, gần như “ăn, ngủ” cùng với đàn ong, phải hiểu hết những tính nết, bệnh tật của ong.

Do đó, người nuôi ong phải yêu nghề, phải có tâm và yêu mến, gắn bó đặc biệt đối với bầy ong mình nuôi.

Câu văn: “Buồn nhất là mấy lần ong “trại”, nghĩa là một phần đàn ong rời xa. bỏ tổ nhà, mang theo một ong chúa.”.

Tác giả đã sử dụng 3 lần từ “linh hồn” (Linh hồn có nghĩa là phần tinh thần sâu kín thiêng liêng nhất mang lại sức sống cho con người, sự vật).

Thế nhưng với cách dùng từ “linh hồn” của tác giả trong đoạn văn có nét khác biệt: những vật vô tri vô giác như tổ ong, giá đặt đõ ong, chậu nước con ở chân giá, đất đá… đều có linh hồn khiến cho con người phải nhớ nhung, yêu mến. Theo đó, linh hồn ở đây chính là tâm hồn, tình cảm.

Những dấu hiệu giúp em biết văn bản trên thuộc thể hồi kí vì nó mang đặc trưng thể loại, cụ thể là:

• Kể lại những sự việc mà người viết trực tiếp trải qua trong quá khứ. Trong văn bản, tác giả đã kể lại sự việc trong quá khứ khi gia đình nuôi ong và chính tác giả chứng kiến cảnh ong trại với tâm trạng buồn bã.
• Người kể chuyện: xưng “tôi” – kể chuyện ngôi thứ nhất.
• Hình thức ghi chép: tác giả ghi chép lại những sự việc có thật khi tác giả chứng kiến ong trại bằng cách kể theo trình tự hợp lí, hấp dẫn, kết hợp thể hiện những tâm sự, cảm xúc, suy nghĩ của tác giả chứ không phải bê nguyên sự thật vào văn bản.

Trong câu văn “Và ý thơ cuộc đời, ý thơ vũ trụ, cái xa xôi vắng vẻ sau này ám ảnh tôi, ngày thơ bé tôi đã nghe rồi, mỗi lần ong trại”, theo em, không thể bỏ bớt cụm từ “sau này” hoặc “ngày thơ bé” được.

Bởi vì câu văn thể hiện những cảm xúc suy tư trong quá khứ mỗi lần ong trại đã ảnh hưởng đến ý thơ cuộc đời, ý thơ vũ trụ, cái xa xôi vắng vẻ, những cảm xúc trong thơ của tác giả sau này. Hai cụm từ đó là mối liên hệ giữa hiện tại với quá khứ. Nên nếu bỏ bớt cụm từ, người đọc sẽ không thể hiểu được ý nghĩa của câu văn và sự sâu sắc trong suy nghĩ, cảm xúc của tác giả.

Từ đó, ta thấy được tác dụng của việc sử dụng các cụm từ chỉ thời gian trong hồi kí: Các sự việc trong hồi kí thường được kể theo trình tự thời gian, có khi là sự hồi tưởng, suy ngẫm liên hệ từ quá khứ đến hiện tại. Vì vậy cần có các cụm từ chỉ thời gian để xác định được thời điểm xảy ra sự việc.

Trong văn bản có nhiều từ ngữ, câu văn diễn tả nỗi buồn của nhân vật “tôi” khi chứng kiến bầy ong bỏ tổ bay đi. Ví dụ:

• Buồn nhất là mấy lần ong “trại”, nghĩa là một phần đàn ong rời xa, bỏ tổ nhà, mang theo một ong chúa.
• Tôi nhìn theo, buồn không nói được. Cái buồn của đứa bé rộng lớn đến bao nhiêu, các thi sĩ, văn nhân đã ai nói đến chưa?
• Nhìn ong trại đi, tưởng như một mảnh hồn của tôi đã san đi nơi khác.

Từ đó, em cảm nhận được tình cảm mà cậu bé dành cho bầy ong là: cậu bé có tình cảm yêu mến đặc biệt với bầy ong, khi chúng rời xa, cậu cảm thấy buồn bã, như mất đi một phần, vốn rất thân quen với mình.

Để tái hiện lại quá khứ một cách chân thực, sinh động người viết hồi kí có thể:

• Tập trung kể lại sự việc;
• Vừa kể lại sự việc vừa kể lại cảm xúc, suy tư của mình trước sự việc ấy.

Theo em, Thương nhớ bầy ong thuộc trường hợp thứ hai, tức là vừa kể lại sự việc vừa kể lại cảm xúc, suy tư của mình trước sự việc ấy.

Có thể khẳng định được điều ấy vì nhân vật “tôi” đã kể về những lần ong trại và từ đó thể hiện những suy nghĩ, chiêm nghiệm của mình: những vật vô tri vô giác, nhỏ bé, vụn vặt cũng mang một linh hồn vương vấn với hồn ta và khiến ta yêu mến. Những cảm xúc ngày thơ bé đó cũng đã ảnh hưởng, ám ảnh đến tác giả về sau, ví dụ tác giả viết: “Và ý thơ cuộc đời, ý thơ vũ trụ, cái xa xôi vắng vẻ sau này ám ảnh tôi, ngày thơ bé tôi đã nghe rồi, mỗi lần ong trại”.

Nhận xét về cách quan sát, cảm nhận thiên nhiên, loài vật của nhân vật “tôi”:

Tác giả đã thể hiện nhân vật “tôi” dù còn nhỏ tuổi song đã có cách quan sát tỉ mỉ, thể hiện những hiểu biết về đặc điểm loài ong, cách cảm nhận về thiên nhiên, loài vật vô cùng tinh tế và phát hiện ra những điều sâu sắc: mọi vật đều mang trong nó một linh hồn, gần gũi và thân thuộc với con người.

Đọc Thương nhớ bầy ong, có bạn khẳng định rằng nhân vật cậu bé xưng “tôi” trong văn bản chính là tác giả Huy Cận, một số bạn khác lại cho là không phải như vậy, ý kiến của em là:

Em đồng ý với ý kiến thứ nhất: nhân vật cậu bé xưng “tôi” trong văn bản chính là tác giả Huy Cận. Bởi vì: Huy Cận là một nhà thơ nổi tiếng của nước ta, những bài thơ của ông thường thấm đẫm một nỗi buồn mênh mang khó tả. Điều đó được chính nhân vật “tôi” – Huy Cận gián tiếp khẳng định trong câu văn “Và ý thơ cuộc đời, ý thơ vũ trụ, cái xa xôi vắng vẻ sau này ám ảnh tôi, ngày thơ bé tôi đã nghe rồi, mỗi lần ong trại”.

Xem thêm:

• Soạn văn 6 Đánh thức trầu, trả lời câu hỏi chi tiết
• Hướng dẫn soạn bài Một năm ở Tiểu học phần đọc hiểu
• Chuẩn bị soạn Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam)