Mở bài Từ ấy (Tố Hữu) hay nhất – 12 mẫu trực tiếp, gián tiếp, theo đề

Từ ấy của Tố Hữu là bài thơ ghi lại khoảnh khắc chàng thanh niên Huế mười tám tuổi bắt gặp lí tưởng cộng sản và quyết định dành cả đời cho cách mạng. Chỉ với ba khổ thơ bảy chữ, Tố Hữu đã nói được niềm vui sướng ngập tràn của mình, rồi nói lên cách nhìn mới về lẽ sống: gắn cái tôi riêng với cuộc đời chung của những người lao khổ.

Tố Hữu, tên thật là Nguyễn Kim Thành, sinh năm 1920 ở Thừa Thiên Huế, đến với phong trào cách mạng từ thời còn là cậu học trò trường Quốc học. Năm 1938, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, và bài thơ Từ ấy ra đời như một trang nhật kí ghi dấu ngày trọng đại ấy. Về sau, bài thơ được xếp vào phần Máu lửa, mở đầu tập thơ đầu tay mang cùng tên. Qua Từ ấy, người đọc thấy được niềm hân hoan của một tâm hồn trẻ khi lí tưởng soi rọi, cùng những điều chàng trai trẻ ngộ ra về cách sống và tình cảm giai cấp.

Trong sự nghiệp của Tố Hữu, Từ ấy có ý nghĩa như lời tuyên bố đầu tiên của một hồn thơ trữ tình chính trị. Từ ấy kể lại bước ngoặt năm 1938, khi người thanh niên yêu nước tìm thấy con đường cho đời mình, rồi từ đó mở ra những suy nghĩ về cách sống, cách yêu thương. Hình ảnh ẩn dụ giàu ánh sáng, nhịp thơ bảy chữ sôi nổi và những điệp từ dồn dập đã giúp Tố Hữu biến một sự kiện chính trị thành tiếng hát chân thành, say mê. Tìm hiểu Từ ấy là tìm hiểu điểm khởi đầu của cả một đời thơ gắn với cách mạng Việt Nam.

Tuổi mười tám là lứa tuổi người ta hay tự hỏi mình sẽ sống vì điều gì, sẽ đi về đâu giữa cuộc đời rộng lớn. Với chàng thanh niên Nguyễn Kim Thành ở Huế những năm cuối thập niên ba mươi, câu trả lời đã đến khi anh gặp ánh sáng của lí tưởng cộng sản. Niềm vui của buổi gặp gỡ ấy được Tố Hữu giữ lại trong bài thơ Từ ấy, viết năm 1938. Đọc bài thơ, ta không chỉ gặp một tâm hồn trẻ đang bừng tỉnh mà còn thấy một lẽ sống đẹp: sống là gắn bó, là yêu thương và dấn thân vì những con người khốn khổ quanh mình.

Những năm 1932–1945, thơ ca Việt Nam rực rỡ với phong trào Thơ mới, nơi cái tôi cá nhân được giải phóng nhưng nhiều khi cũng lạc lõng, buồn bã, tìm cách thoát khỏi thực tại. Giữa không khí ấy, một giọng thơ khác vang lên từ xứ Huế: giọng thơ của Tố Hữu, người thanh niên đã tìm thấy con đường cách mạng. Bài thơ Từ ấy, viết năm 1938, cho thấy cái tôi của nhà thơ không quay về ốc đảo riêng mà mở lòng hòa vào quần chúng cần lao. Chính sự khác biệt đó làm nên giá trị đặc biệt của Từ ấy trong thơ ca trước Cách mạng tháng Tám.

Hiếm có nhà thơ nào mà mỗi chặng đời thơ lại trùng khít với một chặng đường cách mạng như Tố Hữu. Các tập thơ của ông nối tiếp nhau ghi lại những bước đi của dân tộc, và điểm xuất phát của hành trình ấy là tập Từ ấy. Bài thơ cùng tên, viết năm 1938, chính là lúc người chiến sĩ và người nghệ sĩ trong Tố Hữu cùng ra đời. Ở đó, ta nghe thấy niềm say mê lí tưởng, ý thức gắn bó với nhân dân và cả giọng điệu trữ tình chính trị sẽ theo ông suốt đời.

Mặt trời vốn là nguồn sống của muôn loài, nhưng trong thơ Tố Hữu, có một mặt trời không mọc ở phương đông mà mọc lên trong lồng ngực một chàng trai trẻ. Mở đầu bài thơ Từ ấy, nhà thơ viết: “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ / Mặt trời chân lí chói qua tim”. Thứ ánh sáng rực rỡ của mùa hạ ấy là lí tưởng cách mạng mà chàng trai mười tám tuổi đón nhận năm 1938. Từ khoảnh khắc được soi rọi đó, cả tâm hồn lẫn cách nghĩ về cuộc đời của Tố Hữu đều đổi khác, và bài thơ đã ghi lại trọn vẹn sự đổi thay kì diệu này.

Sống để làm gì và sống thế nào cho có ý nghĩa? Đó là câu hỏi mà mỗi thế hệ thanh niên đều phải tự trả lời. Hơn tám mươi năm trước, chàng thanh niên Tố Hữu đã trả lời câu hỏi ấy bằng cả cuộc đời mình, và lời đáp đầu tiên được viết thành bài thơ Từ ấy năm 1938. Không còn băn khoăn lạc lối, nhà thơ tự nguyện gắn đời mình với nhân dân lao khổ, coi họ là người thân ruột thịt. Bài thơ vì thế vừa là tiếng reo vui khi gặp lí tưởng, vừa là bản tự bạch về lẽ sống của một người chiến sĩ trẻ.

Gần như cùng một thời, khoảng năm 1938, có hai chàng trai trẻ đều yêu đời tha thiết nhưng chọn hai lối sống khác nhau. Xuân Diệu trong Vội vàng muốn ôm trọn sắc hương trần thế, vội vã tận hưởng tuổi xuân trước khi thời gian trôi qua. Còn Tố Hữu, khi viết Từ ấy năm 1938, lại tìm thấy niềm vui ở lí tưởng cách mạng và ở sự gắn bó với những kiếp người lầm than. Đặt hai bài thơ bên nhau, ta càng thấy rõ vẻ đẹp riêng của Từ ấy: đó là tình yêu đời được nâng lên thành lẽ sống vì mọi người.

Khổ thơ đầu của Từ ấy là khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong đời Tố Hữu, được kể lại bằng cả tấm lòng của chàng trai mười tám tuổi. Chỉ trong bốn dòng thơ, nhà thơ dựng lên hai hình ảnh đối ứng nhau: một nguồn sáng rực rỡ chiếu vào tim và một tâm hồn bừng nở như khu vườn đầy hương sắc, tiếng chim. Qua các hình ảnh ẩn dụ và so sánh ấy, khổ một nói lên niềm hạnh phúc, say mê không gì sánh được của Tố Hữu khi đón nhận lí tưởng cộng sản năm 1938.

Nếu khổ đầu bài Từ ấy là tiếng reo của một tâm hồn vừa bừng tỉnh, thì khổ thơ thứ hai là lúc Tố Hữu bình tâm suy nghĩ về con đường mình sẽ đi. Câu thơ “Tôi buộc lòng tôi với mọi người” như một lời tự nguyện: nhà thơ chủ động vượt khỏi giới hạn cái tôi nhỏ hẹp để sống chan hòa với quần chúng. Trong cảm nhận của ông, chỉ khi các tâm hồn đau khổ gần nhau thì sức mạnh của cả khối người mới lớn lên. Phân tích khổ hai là làm rõ quan niệm lẽ sống mới mẻ ấy của người chiến sĩ trẻ.

Khép lại bài thơ Từ ấy, Tố Hữu không nói về mình bằng những từ ngữ trừu tượng mà bằng những tiếng gọi rất đỗi gia đình: người con, người em, người anh. Nhà thơ coi mình là thành viên trong đại gia đình của hàng vạn con người nghèo khổ, từ những mái nhà lam lũ đến những em nhỏ thiếu áo thiếu cơm. Ở khổ cuối, lí tưởng cách mạng đã chuyển hóa thành tình thương cụ thể, ấm áp. Đây cũng là đỉnh cao cảm xúc của Từ ấy, nơi tình cảm giai cấp được nói lên bằng giọng thơ chân thành, xúc động.