Chiếc hũ thần diệu là một trong những truyện cổ tích nổi bật của Việt Nam. Câu chuyện mang đến những bài học quý giá về lòng tốt và sự thông minh. Hãy cùng khám phá những điều kỳ diệu mà chiếc hũ này mang lại.
Ngày xưa có hai anh em nhà kia, người anh nhờ buôn bán nên giàu có, em làm nghề đốn củi nên chỉ đắp đủ qua ngày. Tết đến, người em túng thiếu không tiền làm cỗ cúng ông bà, mới sang nhà anh nài nỉ, người anh chỉ thí cho một giò lợn luộc rồi đuổi về.
Người em mang chiếc giò lợn luộc đi ngang một cánh rừng, bỗng nghe tiếng rên rỉ thảm thương, liền tìm đến nơi thì thấy một lão tiều phu bị cây ngã đè qua chân nằm kêu la than khóc. Động mối từ tâm, người em khuân lấy cội cây bỏ đi nơi khác vào đỡ lão tiều phu dậy, định biếu chiếc giò lợn luộc cho ông đỡ lòng. Cảm lòng tốt của người em, lão tiều phu từ chối và bảo:
– Ta muốn đáp lại tấm lòng tốt của ngươi, vậy ngươi hãy đem chiếc giò lợn này đến cái động đá đằng kia để gặp các sơn thần, nếu họ đòi đổi giò heo lấy ngọc vàng thì ngươi đừng chịu, phải xin đổi cho được cái hũ sành. Đó là cái hũ thần ước gì được nấy, nhưng đừng nên tham lam, chỉ ước đủ dùng thôi và cần nhất phải giúp đỡ những người nghèo khó, khi nào vừa đủ thì phải hô to: “Đủ rồi” thì tự nhiên miệng hũ đóng lại.
Nghe lời dặn dò của lão tiều phu, người em tìm tới động đá, quả nhiên thấy rõ các vị sơn thần nhảy múa vui đùa. Lúc bấy giờ các vị sơn thần đánh hơi được mùi lợn quay nhìn lại thấy người em thập thò ngoài động đá liền gọi vào bảo đổi giò heo lấy vàng ngọc, người em nhất định không chịu, chỉ nhận đổi cái hũ sành. Rốt cuộc các sơn thần phải đem hũ sành đổi lấy giò heo.
Bấy giờ người em sung sướng đem cái hũ sành về nhà khoe với vợ. Rồi vợ chồng ước gì được nấy, chẳng mấy chốc vợ chồng người em trở nên giàu sang sung sướng, họ ước thêm vàng bạc rồi đem chia chác cho những người nghèo khó trong làng.
Tiếng đồn người em có cái hũ thần loan ra khắp nơi, người anh liền tìm đến tận nhà để xem hư thật, quả đúng như lời thiên hạ đồn. Người anh động lòng tham bảo em đổi cái hũ sành lấy cả sản nghiệp của mình. Biết rằng người anh tham lam, nếu được cái hũ thần sẽ ham sự giàu sang quên điều nhân nghĩa, nên người em từ chối không chịu đổi chác với anh.
Tuy nhiên, người anh vẫn không bỏ qua giấc mộng làm chủ cái hũ sành, mới mưu mẹo, nhờ đứa ở của người em đánh cắp cái hũ thần rồi vợ chồng người anh trốn lên thuyền đi ra miền biển.
Giữa lúc đó người anh nghe các nơi thiếu muối nếu có nhiều muối đem bán chắc được nhiều tiền, nên đem hũ thần ra ước, muối từ trong hũ tràn ra như nước chảy, chẳng mấy chốc mà đầy cả thuyền. Ngặt vì người anh chỉ biết có lời ước được muối, còn lời ước cho nắp hũ đóng lại thì không biết, nên muối chảy hoài như nước tràn đê vỡ làm ngập cả thuyền rồi chìm luôn. Cả hai vợ chồng người anh đều chết đắm giữa biển khơi.
Vì không có ai biết ước nắp hũ thần đóng lại, thành ra muối tuôn chảy khắp đại dương hòa tan trong nước, làm nước biển mặn như ngày nay.
Ý nghĩa truyện Chiếc hũ thần diệu
Biết đủ là đủ
Lão tiều phu dặn người em ba điều: chỉ xin cái hũ sành chứ đừng ham vàng ngọc, chỉ ước vừa đủ dùng, và phải biết hô “Đủ rồi” để hũ đóng lại. Lời dặn ấy chính là bài học của truyện. Người em giàu lên nhưng đem của chia cho người nghèo trong làng; người anh có hũ trong tay mà không biết câu “đủ rồi”, nên muối tràn ngập thuyền và chết giữa biển.
Người anh tham lam
Đầu truyện, người anh giàu chỉ thí cho em một cái giò lợn ngày Tết rồi đuổi về. Khi em giàu lên, anh đòi đổi cả sản nghiệp lấy cái hũ, bị từ chối thì mua chuộc đứa ở đánh cắp. Kết cục của anh là bài học quen thuộc của truyện cổ tích về hai anh em: lòng tham không đáy tự dẫn con người tới chỗ diệt vong.
Giải thích vì sao nước biển mặn
Truyện kết thúc bằng một lời giải thích hồn nhiên: vì không ai biết câu ước để hũ đóng lại, muối cứ chảy mãi khắp đại dương nên nước biển mặn. Một hiện tượng tự nhiên được gắn với bài học đạo đức, giúp truyện dễ nhớ với trẻ em.
Nguồn gốc truyện Chiếc hũ thần diệu
Truyện có cùng mô típ với truyện dân gian Na Uy “Vì sao nước biển mặn” do Asbjørnsen và Moe sưu tầm: người em nghèo đem miếng thịt đổi được cái cối xay thần ước gì được nấy, người lấy được cối không biết cách bảo cối dừng nên muối xay mãi làm chìm thuyền và mặn cả biển. Bản Việt thay cối xay bằng hũ sành và đặt câu chuyện vào dịp Tết với các vị sơn thần. Bản trên trang không ghi người kể.
Trên trang còn một truyện khác giải thích nước biển mặn là Sự tích nước biển mặn. Đọc thêm truyện hai anh em và báu vật: Ăn khế trả vàng và Chàng đốn củi và con tinh.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nước biển mặn theo truyện Chiếc hũ thần diệu?
Người anh ước ra muối mà không biết câu ước để hũ đóng lại, muối tràn làm chìm thuyền; hũ dưới đáy biển cứ tuôn muối mãi nên nước biển mặn.
Người em đổi giò lợn lấy gì?
Theo lời dặn của lão tiều phu, người em không nhận vàng ngọc mà chỉ xin đổi cái hũ sành của các sơn thần, đó là cái hũ ước gì được nấy.