Rắn đầu rắn cổ, bài thơ này mang đến những cảm xúc sâu lắng về tình yêu và nỗi nhớ. Những hình ảnh tinh tế khắc họa tâm trạng con người trong những khoảnh khắc lặng lẽ. Hãy cùng đắm chìm trong từng câu chữ để cảm nhận vẻ đẹp của nó.
Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà!
Rắn đầu biếng học chẳng ai tha.
Thẹn đèn, hổ lửa, đau lòng mẹ,
Nay thét, mai gầm, rát cổ cha.
Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,
Lằn lưng cam chịu vết roi tra.
Từ rày Châu, Lỗ chăm nghề học,
Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia!
Trích trong giai thoại văn học dân gian và các tuyển tập như “Giai thoại văn học Việt Nam” và “Thơ Lê Quý Đôn”.
Tương truyền, một viên quan thượng thư tới nhà ông Lê Trọng Thứ, gặp Lê Quý Đôn ở dọc đường, Lê Quý Đôn trót thất lễ. Khi tới nhà, Lê Trọng Thứ gọi con ra trách mắng và đánh đòn. Quan thượng thư thấy ông thông minh nên đã xin tha cho ông với điều kiện phải ứng khẩu một bài thơ tạ tội. Cậu xin quan ra đầu đề. Quan nói: phụ thân cậu đã bảo cậu “rắn đầu rắn cổ”, cậu cứ lấy đó làm đề bài. Cậu ngẫm nghĩ một chốc rồi đọc bài thơ trên.
Đề bài là do quan đặt ra, ý nói cậu bé cứng đầu, lười học. Vậy mà Lê Quý Đôn đã tài tình sử dụng từ “rắn” để ghép vào trong nội dung các câu thơ của mình; rắn liu điu, rắn đầu, rắn hổ lửa, rắn mai gầm, rắn ráo, rắn thằn lằn, rắn hổ trâu, rắn hổ mang và ví mình như Khổng Tử – Mạnh Tử (từ nay Trâu Lỗ xin siêng học). Quan hết sức thán phục.
Rắn đầu rắn cổ, bài thơ khắc họa vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn con người. Tác giả đã tinh tế lồng ghép cảm xúc và hình ảnh, tạo nên một tác phẩm sâu sắc và ý nghĩa. Qua đó, người đọc cảm nhận được sự giao hòa giữa cuộc sống và nghệ thuật.
Từ khóa: rắn đầu biếng học