Chế Lan Viên: Đêm mơ nước, ngày thấy hình của nước/ Cây cỏ trong chiêm bao xanh sắc biếc quê nhà/ Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì Tổ quốc/ Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa (…) Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây/ Sông Hồng chảy về đâu? Và lịch sử?/ Bao giờ dải Trường Sơn bừng giấc ngủ/ Cánh tay thần Phù Đổng sẽ vươn mây?
Gửi thư    Bản in

Đỗ Quyên với trường ca Lòng Hải Lý

Vương Hùng - 11-07-2011 10:38:19 AM

VanVN.Net - Tập sách bao gồm bốn trường ca: Lòng hải lý, Đống chữ, Buồn muộn cùng thế kỉ, Bài thơ không thuộc về ai. Có thể coi tác phẩm là một hành trình muôn dặm đã được chuẩn bị chu đáo bằng chính những kiến thức, những chiêm nghiệm, đặc biệt bằng tình cảm phong phú và dạt dào của tác giả khi sống xa quê hương nhiều năm qua...

Không phải là thể loại dễ làm, trường ca cần một sự dài hơi, cần một mạch nguồn cảm xúc phong phú, nó đa dạng, phức tạp và liên tục biến đổi, nhưng vẫn giữ được mạch ngầm chủ đạo và nhất quán. Có thể thấy tác giả Đỗ Quyên đã thành công trong thể loại này, với bốn trường ca ấy đã đào sâu, phát triển tới mọi ngõ ngách của đời sống và của tình cảm con người. Mỗi trường ca là những sự cảm nhận, suy ngẫm khác nhau, những câu thơ kéo dài ra mãi nhưng không gây cảm giác nhàm chán mà nó là một sự tiếp nối. Câu thơ này tiếp nối câu thơ khác, ý thơ này tiếp nối ý thơ khác, như một bài thơ ngắn nhưng nó được mở rộng ra nhiều hướng, nhiều chiều của cuộc sống.

Trường ca Đỗ Quyên cố gắng đi sâu vào đời sống bên trong của con người, tiến sâu vào sự tự nhận thức bản thân. Nó không chỉ là sự phản ánh giản đơn những kinh nghiệm bề mặt, về cái bên ngoài. Chúng ta bắt gặp những câu thơ hay, những đoạn thơ giàu ý nghĩa:

Câu thơ nào cũng xỏ sẵn đôi giày đạp đổ

                                                    các hoàng kim

Một là nhanh bước nhanh như các em bé dọc hè đường

Hai là ngồi lại thành mộ

Trạng thái giữa sống và chết không có

Những suy nghĩ của tác giả luôn luôn gợi lại trong lòng người một ý nghĩa nào đó, có thể là ý nghĩ về cuộc đời, về số phận, về con người và những chuyến đi bất tận… Mỗi trường đoạn mang trong mình một ý nghĩa riêng nhưng không tách ra khỏi mạch đi chung của toàn bộ trường ca. Đó là sự kết nối dựa trên ý tưởng và trải nghiệm cuộc sống phong phú của tác giả. Mỗi đời con người luôn luôn di chuyển từ hòn đảo này sang hòn đảo khác, từ vị trí này đến vịt trí khác cũng như những con tàu cứ lênh đênh muôn ngàn hải lý.

Bạn có trong chuyến tàu xuyên lục địa?

Dưới cơn mưa?

Đọc tiếng mùa xuân xưa?

Cơn mưa cô độc khởi từ các cuộc tình tốc hành cạm bẫy bàn chân không muốn nghỉ

Hay:

Xe đi xe về

chịu tra vấn bởi vòng tròn sinh tử

Nẻo đường dài ngó ngược đỉnh đồi

hỏi mãi các bàn chân im lặng

Trường ca nhiều khi là những câu, những đoạn tách rời, những khoảng trống và rất nhiều khúc lặng. Chúng ta có thể tiếp xúc với trường ca Đỗ Quyên từ những đoạn, những khúc lặng như vậy với tất cả sự phức tạp, đa dạng của niềm vui, nỗi buồn, tốt và xấu, hạnh phúc và khổ đau… Đỗ Quyên có cách nhìn khá thú vị và triết lý về cuộc đời:

Nơi đi

Nơi đến

            Giá tiền

                         Tên họ

                                    Các điều quy định

Sau này lên thiên đàng

Hành trang may ra còn vậy!

Thu hoạch được gì

                  trút cả lại

Quan tài phủ các tấm - vé - đời

Đại bách khoa toàn thư của mình

                                          cũng vậy

Một cuộc đời con người, cuối cùng cũng còn lại gì ngoài những điều như vậy, mỗi chặng đường như được mã hóa trong một chiếc vé. Cuộc đời mỗi người có mấy chiếc vé, có mấy chặng đường cuối cùng đều trút cả lại, có mang theo được gì đâu. Những buồn vui, thành bại đều gói gọn lại như vậy để mọi người cùng nhìn lại, thấy được cái hư vô của cuộc đời này:

Buồn vui, thành bại

Tấm vé rời

      mỗi cái lật

                       tra cứu lại

Những gì gì trọng đại

mình cho là ngẫu phát

Và:

Khi cổng thành khép lại

                                       sau lưng

tấm vé chưa nằm yên

kích nới Lòng - Hải - Lý dài thêm

                                   trên các tấm vé mới

Cuộc đời con người đi qua nhiều chặng đường, nhiều dặm hải lý, để nối dài thêm những tấm vé cuộc đời.

Trường ca Đỗ Quyên như chính cuộc sống của con người, nó là toàn bộ đời sống của con người với tư cách là một vũ trụ thu nhỏ. Không đơn giản chỉ dừng lại ở mạch tình cảm, mà chất trí tuệ mới là sợi dây xuyên suốt tạo nên linh hồn trong trường ca Đỗ Quyên. Chất trí tuệ ấy lấp lánh suốt cả bốn trường ca này, đôi khi nó là giọng nói triết lí phát ra từ những điều giản dị, đôi khi là những chiêm nghiệm về thời gian, về xã hội, về con người… Một đời sống thu nhỏ với nhiều chiều kích cảm xúc được mở ra trong tập trường ca này. Đỗ Quyên đã thổi vào trong đó những tâm trạng, những suy nghĩ, những dự cảm, những day dứt khôn nguôi của chính nhà thơ về cuộc sống, về hạnh phúc, về thân phận của con người... trước cuộc đời đầy biến đổi mỗi giây mỗi phút và con người cũng bị cuốn vào vòng biến đổi ấy. Với một cách nhìn khác, một cách cảm nhận riêng và một cách viết lôi cuốn, tác giả đã đã làm cho người đọc bị hút vào mỗi câu thơ, mỗi đoạn, trường đoạn. Đọc để khám phá, để hiểu hơn về con người, về cuộc sống, những cám dỗ, danh lợi, phù hoa… và hơn hết là hiểu hơn về chính bản thân mình.

Và trường ca Đỗ Quyên chính là một cuộc hành trình muôn dặm đã được chuẩn bị chu đáo bằng chính những kiến thức, những chiêm nghiệm và đặc biệt là bằng chính tình cảm phong phú và dạt dào của tác giả. Phần còn lại chính là sự khám phá của mỗi người đọc, chắc chắn rằng mỗi người sẽ tìm được cho mình những ý nghĩa riêng khi đọc tập trường ca này.

Lên đầu trang

Tiêu đề

Hiện tại không có bình luận nào.

Viết bình luận của bạn


Các tin mới hơn

Nhân vật  

Nhà văn Sơn Tùng: một huyền thoại đời thường

VanVN.Net - Ngày 14-7-2011, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết ký quyết định 1083/QD-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng lao động cho nhà văn Sơn Tùng đã vì “đã có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động, sáng ...

Nhà văn đọc sách  

Dạo chơi cùng thơ Nguyễn Xuân Hồng

VanVN.Net - Nhà thơ, nhà báo, đạo diễn, nhà biên kịch Nguyễn Xuân Hồng sinh ra, lớn lên và gắn bó cả một đời lao động sáng tạo với quê hương Bắc Giang. Nhưng những tác phẩm thơ, sân khấu, điện ...

Tư liệu  

Việt Nam với chiến lược biển (1)

VanVN.Net - (Trích phát biểu của ông Nguyễn Văn Đức, Thứ trưởng thường trực Bộ Tài nguyên và Môi trường, tại Diễn đàn Kinh tế Biển Việt Nam 2011 - Nha Trang ngày 08 tháng 6 năm 2011)…