Mở bài Tức cảnh Pác Bó hay nhất – 12 mẫu trực tiếp, gián tiếp, theo đề

Tức cảnh Pác Bó là bài thơ bốn câu Hồ Chí Minh viết năm 1941, khi Người vừa về nước và sống trong hang đá giữa núi rừng Cao Bằng. Bằng lời thơ giản dị, hóm hỉnh, bài thơ cho thấy cuộc sống thiếu thốn của người cách mạng và trên hết là tinh thần lạc quan, niềm vui được cống hiến của Bác.

Ba mươi năm đi khắp các châu lục để tìm lối thoát cho đất nước, đến tháng 2 năm 1941 Hồ Chí Minh mới bí mật trở về Tổ quốc. Người chọn hang Pác Bó, một vùng núi hẻo lánh sát biên giới thuộc tỉnh Cao Bằng, làm nơi ở và làm việc để chuẩn bị cho cuộc cách mạng sắp tới. Chính trong những ngày ấy, bài thơ Tức cảnh Pác Bó ra đời theo thể thất ngôn tứ tuyệt. Qua bốn câu thơ ngắn gọn, người đọc thấy hiện lên một cuộc sống đầy gian khổ nhưng được đón nhận bằng tâm thế ung dung, vui tươi của vị lãnh tụ luôn đặt niềm vui của mình vào sự nghiệp chung.

Trong thơ Hồ Chí Minh, Tức cảnh Pác Bó là bài thơ có giọng điệu tươi vui, dí dỏm hiếm thấy. Viết theo thể tứ tuyệt quen thuộc của thơ cổ, bài thơ lại mang nội dung rất mới: ghi lại sinh hoạt hằng ngày của một người cộng sản đang âm thầm gây dựng phong trào giữa núi rừng. Ngôn ngữ mộc mạc gần lời nói thường, những cặp đối giản dị và câu kết bất ngờ đã giúp Hồ Chí Minh vẽ nên chân dung tự họa đầy cốt cách. Bài thơ cho thấy rõ cách thơ Bác kết hợp vẻ đẹp của thơ xưa với tâm thế người cách mạng.

Đọc thơ Hồ Chí Minh, ta luôn bắt gặp một con người giữ được nụ cười trong mọi hoàn cảnh. Ở nhà tù Tưởng Giới Thạch, Người vẫn ngắm trăng, vẫn thấy con đường gập ghềnh dẫn tới đỉnh cao; còn trước đó, ở hang Pác Bó, Người đã biến cảnh sống thiếu thốn thành niềm vui trong bài thơ Tức cảnh Pác Bó. Bài thơ viết năm 1941 là một trong những trang sớm nhất ghi lại nụ cười ấy, cho thấy niềm tin vững vàng của người cộng sản giữa gian lao.

Thú vui sống giữa núi rừng, suối khe vốn quen thuộc trong thơ xưa: Nguyễn Trãi về Côn Sơn, Nguyễn Bỉnh Khiêm lui về am Bạch Vân để giữ lòng trong sạch, tránh xa vòng danh lợi. Hồ Chí Minh trong Tức cảnh Pác Bó cũng sống cạnh suối, ở trong hang, ăn rau măng nơi rừng, nhưng Người không lánh đời. Giữa thiên nhiên hoang sơ, Bác vẫn miệt mài dịch tài liệu, lo việc nước. Chính điểm khác biệt ấy làm nên vẻ đẹp riêng của bài thơ: niềm vui lâm tuyền đã hòa làm một với niềm vui được làm cách mạng.

Năm 1911, chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành rời bến Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước. Ba mươi năm sau, vào đầu năm 1941, Người trở về Tổ quốc trong lặng lẽ, chọn một hang đá ở Pác Bó, Cao Bằng làm nơi ở. Cuộc sống nơi đây vô cùng thiếu thốn, nhưng với Hồ Chí Minh, được đặt chân lên quê hương và tự tay chèo lái phong trào đã là hạnh phúc lớn. Niềm vui ấy tràn vào bài thơ Tức cảnh Pác Bó, khiến từng câu thơ giản dị cũng sáng lên vẻ đẹp của người chiến sĩ.

Người ta thường nghĩ “sang” là nhà cao cửa rộng, là cơm ngon áo đẹp. Thế nhưng Hồ Chí Minh lại dùng chữ ấy để nói về cuộc sống ở trong hang, ăn cháo bẹ, ngồi bàn đá giữa rừng. Câu kết “Cuộc đời cách mạng thật là sang” trong bài Tức cảnh Pác Bó vì thế khiến người đọc vừa bất ngờ vừa thấm thía. Cái sang mà Bác nói đến là sự giàu có của tinh thần, của người được sống trọn vẹn với lí tưởng. Bài thơ nhỏ đã chứa đựng một quan niệm sống thật lớn lao.

Một ngày của Bác ở Pác Bó bắt đầu bên dòng suối và kết thúc trong hang đá, đều đặn như nhịp sống của người dân miền núi. Chính Bác đã ghi lại nhịp sống ấy ngay ở câu mở đầu bài Tức cảnh Pác Bó: “Sáng ra bờ suối, tối vào hang”. Câu thơ kể việc rất thường mà gợi cả một tâm thế thư thái, nhẹ nhàng. Từ những sinh hoạt bình dị đó, Hồ Chí Minh cho ta thấy chân dung một người cách mạng ung dung làm chủ hoàn cảnh, coi gian khổ là chuyện tự nhiên của con đường mình đã chọn.

Hồ Chí Minh chưa bao giờ tự nhận mình là nhà thơ, và Người làm thơ phần nhiều trong những lúc nghỉ ngơi giữa công việc cách mạng. Vậy mà những vần thơ ấy lại để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người đọc, bởi nó là tiếng nói chân thật của một tâm hồn lớn. Tức cảnh Pác Bó, bài thơ viết năm 1941 nơi núi rừng Cao Bằng, là một ví dụ tiêu biểu. Chỉ bốn câu thơ tức cảnh mà vừa có hình ảnh, vừa có tâm hồn, vừa thấp thoáng nụ cười hóm hỉnh của Bác.

Đọc Tức cảnh Pác Bó, ta như được nhìn thấy Bác Hồ trong những ngày đầu về nước: sáng ra suối, tối về hang, bữa ăn chỉ có cháo ngô, rau măng, nơi làm việc là phiến đá kê tạm bên bờ suối. Hình ảnh “Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng” đã khắc họa tư thế của một vị lãnh tụ vẫn miệt mài làm việc trong điều kiện vô cùng khó khăn. Phân tích hình ảnh Bác trong bài thơ là khám phá vẻ đẹp của một con người giản dị, kiên định và tràn đầy niềm tin vào cách mạng.

Tinh thần lạc quan là nét đẹp nổi bật trong nhân cách Hồ Chí Minh, và bài thơ Tức cảnh Pác Bó là nơi tinh thần ấy hiện ra tự nhiên nhất. Cái đói, cái thiếu được Bác nói đến bằng giọng thản nhiên, thậm chí vui vẻ, như ở câu “Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng”. Không một lời than thở, Người coi mọi thiếu thốn chỉ là chuyện thường ngày. Bài thơ vì thế giúp ta hiểu thêm cốt cách thư thái, làm chủ hoàn cảnh của Hồ Chí Minh trước thử thách.

Mang hình thức thất ngôn tứ tuyệt, có cảnh núi rừng, có hình ảnh ẩn sĩ bên suối, Tức cảnh Pác Bó thoạt đọc giống như một bài thơ cổ. Nhưng nhân vật trữ tình trong thơ Hồ Chí Minh không phải người ở ẩn mà là người chiến sĩ đang dịch sách, lo toan việc lớn; lời thơ cũng gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày. Sự đan xen giữa dáng dấp thơ xưa và hơi thở thời đại ấy chính là vấn đề cần làm rõ khi phân tích bài thơ.