Nguyễn Phan Quế Mai: Một ngày gió nâng tôi lên cao/ Gió trao tôi đôi cánh/ Và bảo tôi hãy cởi gió ra và bay lên trên ý nghĩ  Thứ hai, 7/6/2010 | 7:38:43 PM
Trang chủ
Tin văn
Văn hóa - Nghệ thuật
Tiếng nói Nhà văn
Tiến tới Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII
Nhà văn ta đang làm gì?
Hướng tới 1000 năm Thăng Long Hà Nội
Lý luận - Phê bình
Tác phẩm và dư luận
Đối thoại
Nghề văn
Văn học với đời sống
VanVN.Net Giới Thiệu
Tác phẩm
Thơ
Truyện ngắn
Bút ký - Phóng sự
Tạp văn
Tiểu thuyết
Mỗi tuần một truyện ngắn, một chùm thơ
Nhà Văn Trẻ
Văn học nước ngoài
Tư Liệu Văn Học
Hội nhà văn
Cơ quan văn học
Hội viên
Di sản
Quán Văn Chương
Phiếm luận

Đọc nhiều nhất

Về cuốn hồi ký gây xôn xao trên mạng của một giáo sư

Cái tát của Lê Công Định

Sẽ còn những ai đứng đằng sau ông Huỳnh Ngọc Sĩ ?

Dư luận không giống như "Chú Thỏ" trong truyện "Cáo và Thỏ" thưa ông Đoàn Văn Kiển...

Hãy bình tĩnh, đừng quá riết róng theo kiểu “Giậu đổ bìm leo”

"Cái hèn" của người cầm bút

Ma đưa lối quỷ đưa đường hay bần cùng sinh đạo tặc... ( Về những vụ trộm cắp của người Việt bị phát hiện gần đây tại Nhật Bản)

Ăn ốc nói mò của một số người cầm bút


CÔNG TY LÂM NGHIỆP TAM SƠN

Xã Kiệt Sơn, huyện Tam Sơn tỉnh Phú Thọ; điện thoại: 0210 3745 002   Fax : 0210 3745 003   -   Email : - tamsontanson@yahoo.com
Đại diện tại Hà Nội: Phòng 330 Nhà K1 Khu Đô thị Việt Hưng, Long Biên Hà Nội điện thoại:  04 3652 4558 – Email: truongnd@gmail.com

  Công ty Lâm nghiệp Tam Sơn (thuộc Tổng công ty Giấy Việt Nam) quản lý và sử dụng 10.903,1 ha thuộc địa bàn 10 Xã của Huyện Tân Sơn. Có điều kiện tự nhiên và khí hậu đặc trưng của vùng miền núi trung du phía bắc rất thuận lợi cho phát triển sản xuất lâm nghiệp.  
  Ngành nghề sản xuất kinh doanh chủ yếu của Công ty là: Trồng rừng NLG, khai thác, thu mua, vận tải cung ứng gỗ NLG cho Tổng công ty Giấy Việt Nam ; sản xuất kinh doanh giống cây NLG, chè búp tươi; thu mua, chế biến và tiêu thụ các loại lâm sản NLG; sản xuất, chế biến Nấm Dược phẩm (Linh Chi) và cung cấp Nấm thực phẩm sạch cho thị trường Thành Phố Hà Nội, Tỉnh Phú Thọ, các tỉnh lân cận. Sản xuất, xuất khẩu và cung ứng nội địa hàng trăm triệu đôi đũa tre mỗi năm.
  Các sản phẩm Nấm sạch của Công ty sản xuất ra luôn đảm bảo chất lượng, hàm lượng các chất dinh dưỡng, đã chinh phục được các bà nội trợ khó tính. Trở thành một phần không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày của người dân Việt Nam.
  Công ty đã mở một số Đại lý, cửa hàng giới thiệu và bán sản phẩm  trên địa bàn các Tỉnh phía bắc
  Khách hàng có nhu cầu mua số lượng lớn hoặc mở Đại lý bán sẩn phẩm . Xin vui lòng liên hệ với Công ty .

Giám đốc     
Nguyễn Đức Sơn


 
Home / Đối thoại
"Cái hèn" của người cầm bút
Phạm Xuân Nguyên ( 10/17/2008 2:39:15 PM )

"Cái hèn" này, gần đây, đã được một số người nói đến khi nhìn lại một giai đoạn văn học vừa qua. Nhưng tôi có cảm tưởng các tác giả đó chỉ mới đủ dũng cảm để dám nói về "cái hèn" của mình do từ bên ngoài mình đưa tới mà thôi. Nghĩa là hoàn cảnh, không khí của một thời không thuận lợi cho người cầm bút, buộc họ luôn phải sợ hãi, nơm nớp cho số phận mình, phải dè dặt, canh chừng cho ngòi bút mình, từ đó đưa đến "cái hèn" của nhân cách người viết. Người khác làm cho mình sợ mà trở nên hèn! Hoàn cảnh của đời sống văn học trước đây bị phê phán chính từ phía này. Điều đó đúng nhưng không đủ. Và sẽ là thiếu sót, sẽ là không toàn diện, nếu các bài viết quá khứ chỉ bằng lòng dừng lại ở mức độ phê phán cái bên ngoài, hoàn cảnh bên ngoài như vậy. Chúng ta là những người theo chủ nghĩa Marx, do đó chúng ta phải có tinh thần biện chứng khách quan và lịch sử. Trong mối quan hệ hoàn cảnh và tính cách, Marx đòi hỏi phải cải tạo hoàn cảnh "để có tính người hơn", mặt khác Marx cũng nhấn rất mạnh đến tính tích cực chủ động của tính cách trở lại hoàn cảnh. Và Marx đã dạy: "Căn bản nghĩa là xét sự vật tận gốc rễ của nó; mà gốc rễ của con người chính là bản thân con người". Nói đến tình trạng kém phát triển của văn học ta giai đoạn trước không thể không đụng chạm đến chính ngay sự kém cỏi của người cầm bút. Sự kém cỏi đây tôi muốn nói là "cái hèn" do chính người cầm bút tạo nên cho mình. Mình tự làm hèn mình!

Văn học cách mạng Việt Nam có một Nguyễn Tuân. Chúng ta có thể tự hào cho Nguyễn Tuân, tự hào về Nguyễn Tuân, tự hào vì Nguyễn Tuân, nhưng chúng ta không thể lấy Nguyễn Tuân để làm niềm tự hào thay cho mình được. Bởi một lẽ: Nguyễn Tuân không muốn và không tự làm hèn mình đi như phần đông chúng ta. Nguyễn Tuân mất, hàng loạt bài viết ca tụng văn tài ông, đặc biệt ca tụng phẩm chất cương trực, thẳng thắn của ông, ca tụng cái đức "không chịu hèn" của một người cầm bút trung thành với chính mình. Vẻ vang cho ông và cũng may mắn cho ông biết bao! Ông chết thật hợp thời - cái thời cho phép những đồng nghiệp của ông được nói thoải mái về ông như chính ông vốn có và như điều họ nghĩ về ông. Mừng cho sự ra đi đầy vinh quang của Nguyễn Tuân, có người nhớ lại tiếc cho Xuân Diệu mất sớm hơn hai năm trước không được hưởng đầy đủ những lời ngợi khen mình đích thực... Thế đấy, "cái hèn" tự trong mình mà ra. Thôi thì thà im lặng, thà chịu mang lỗi với vong linh người đã khuất, chứ không ai dám vượt lên mình để nêu cao một giá trị, khẳng định một nhân cách. Mặc dù cái gọi là hoàn cảnh bên ngoài ràng buộc ở đây không phải đến mức như tưởng tượng lo sợ.

Nhiều người đã nói đến sự cấm đoán, bắt bẻ, kiểm soát từ trên xuống đối với những trang viết. Nhưng có phải vì thế mà người cầm bút tự cho mình "được hèn" để viết xuôi chiều, dễ dãi không? Vấn đề ở đây không nên hoàn toàn đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho lãnh đạo. Nguyên nhân chính phải tìm ở trong mình. Nguyễn Tuân không chiều ai, không lụy ai, ông cứ lừng lững đi tới trong cuộc đời và trong văn học, ông chỉ tôn thờ một sức mạnh duy nhất: sức mạnh của cái thật và cái đẹp. Xuân Diệu có lúc phải rào đón, phải né tránh, nhưng cái gì ông có, cái gì là của ông thì không giấu được, bằng cách này hay cách khác ông phải nói ra, phải lộ ra cho mọi người nghe, mọi người thấy. Nói thực ra, hai ông cũng đã có một lúc, như nhiều người cầm bút khác, muốn chối bỏ mình, cắt đứt mình giữa cái hôm qua và cái hôm nay, giữa thời "tiền chiến" và thời cách mạng. Nhưng bằng chính bản chất con người và bản lĩnh nghệ sĩ của mình, hai ông đã hiểu cách mạng, chấp nhận đi với cách mạng đến tận cùng cá tính sáng tạo đích thực của tài năng mình. Cho nên giả dụ Nguyễn Tuân, Xuân Diệu khi nằm xuống chưa được đánh giá đúng, chưa được hiểu kỹ, hiểu sâu thì rồi thời gian sẽ trả lại chân giá trị cho các ông dựa trên những trang sách thật mình của các ông để lại. Còn những người cầm bút khác thì không được như thế đâu. Họ chịu hèn nên họ đánh mất mình. Tôi cứ có cảm giác tiếc: giá như bây giờ bên cạnh những lời chỉ trích, phê phán lớn tiếng đối với quá khứ, có được một số tác phẩm viết ngay từ hồi ấy đem in ra. Buồn thay có rất ít những tác phẩm như thế hoặc là hầu như không có chúng. Những người cầm bút chúng ta tính hiền quá, bản lĩnh thường quá, nên không phải không thấy không nghĩ trước thực tế cuộc sống, nhưng hoặc là im lặng không dám viết hoặc là viết không đúng với điều mình tâm niệm.

Những ngày này chúng ta hay nhắc đến Nam Cao. Bài học văn của Nam Cao, theo tôi, trước hết là sự trung thực của ngòi bút đối với chính mình, với sự thật. Nam Cao, cũng như Lỗ Tấn, từng đã bị chửi mắng, bị đe dọa khi những hình tượng văn học do ông xây dựng nên mang những nét bản chất, điển hình của cả một tầng lớp xã hội. Nếu sợ, ông có thể viết khác đi, quay tráo ngòi bút lại. Nếu hèn, ông có thể thôi viết, giữ lấy cái sự bình yên cho thân mình. Nhưng không, thiên chức và trách nhiệm của một người cầm bút chân chính đã buộc ông phải tiếp tục viết cái cần phải viết, dù có vì thế mà ông phải chuốc thêm nhiều sự khó khăn, phiền toái. Ngẫm cho kỹ, toàn bộ các tác phẩm Nam Cao viết về trí thức cũng chỉ mang một chủ đề duy nhất là căn bệnh "mình tự làm hèn mình" của tầng lớp này. Vì cái hèn tự thân đó, nên những Điền, Hộ, Thừa,... suốt đời chỉ biết cam chịu số phận, nhẫn nhục với hoàn cảnh, tự ru ngủ với những ảo tưởng, mơ ước suông mà không đạt đến một cái gì cụ thể, đích thực. Nam Cao ý thức rất rõ căn bệnh này của tầng lớp mình và cũng rất có ý thức ông cố gắng vượt lên mình, chiến thắng bản thân mình để tác phẩm trung thành với hiện thực cuộc sống. Nhà văn đứng cao hơn các nhân vật của mình và những trang viết của ông là một bằng chứng sinh động về sự dũng cảm của người cầm bút trước thực tại xã hội. Nam Cao còn lại cho chúng ta suy tôn hôm nay là ở chỗ đó. Ca ngợi ông, đồng thời chúng ta thấy xấu hổ trước ông vì không được như ông dám công khai thừa nhận cái hèn, cái yếu của mình.

Nhân đây tôi muốn nhắc đến một tình hình ở Liên Xô cũ để chúng ta cùng suy nghĩ. Khi ấy Evtushenko chưa phải đã có tiếng tăm, chỉ mới nổi lên trong làn sóng thơ "tạp kỹ", nhưng với sự nhạy cảm của một nhà thơ và với tinh thần dũng cảm của một công dân, ông đã dám viết điều mình thấy, mình nghĩ. Nhân việc quan tài của Stalin bị đưa ra khỏi Lăng, nhà thơ nêu lên vấn đề mang tính tư tưởng chính trị lớn lao: làm sao mang được Stalin ra khỏi những kẻ thừa kế Stalin? Bởi vì những kẻ này:

Một số về hưu trồng hoa chơi cảnh
Nhưng vẫn cho rằng hưu chỉ tạm thôi
Một số khác chửi Stalin hết lời
Nhưng đêm đêm vẫn nhớ về thời cũ.



Bài thơ kết thúc bằng một nỗi lo của tác giả:

Chừng nào những kẻ kế thừa Stalin còn đó
Thì tôi cho rằng Stalin vẫn còn ở trong lăng



Thật mạnh bạo, gan dạ tính cách của người cầm bút này! Còn ở ta - xin hãy nghe một lời tâm sự: "Tôi bèn đem những bài thơ riêng chưa in của mình trước đây ra đọc. Nhưng bài thơ trước đây tưởng như sâu sắc lắm, hóa ra lại không đạt tới những điều hôm nay có thể in, có thể nói" (Vân Long, báo Văn Nghệ số 47-48, 21/11/1987). Vấn đề ở đây là bản lĩnh và tầm vóc của người cầm bút, tức là nội lực chủ động của anh, chứ không nên thụ động ngồi chờ cái "hích" từ bên ngoài, rồi khi được thì hoan hỷ, tâng bốc, khi không được thì trách móc đổ lỗi.

Đồng chí nguyên Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh đã mở cánh cửa tự do cho anh, nhưng anh vẫn đang vướng mắc trong mình, tự mâu thuẫn với mình, chưa vượt thoát được cái sợ, cái hèn bên trong nó níu kéo anh lại. Anh tuyên bố, dõng dạc, hùng hồn: hãy đọc lời ai điếu cho một giai đoạn văn nghệ minh họa! Được thôi, nhưng cái giai đoạn ấy do đâu mà có? Do lãnh đạo, do từ trên ấn xuống, do một cái hành lang thấp và hẹp được vạch sẵn, do các sự quy chụp v.v.... Đồng ý, nhưng muôn vàn cái do ấy đều là ở ngoài anh. Chúng có thể gây trở ngại và kìm hãm rất lớn, tuy nhiên tác hại của những cái đó tăng lên chính là do anh không dám là chính anh. Cervantes tạo ra Don Kihote, Lỗ Tấn tạo ra A.Q. làm vẻ vang cho đất nước mình không phải vì họ đã dám bôi nhọ, nói xấu dân tộc mình, mà vì họ đã không sợ nói lên cái sự thật của xã hội thời đại họ. Cố nhiên cần phải không gian rộng rãi, tạo điều kiện thuận lợi cho các tài năng cầm bút tự do phát triển. Nhưng những tài năng đích thực không bao giờ tự bó hẹp mình, tự chôn vùi mình. Tôi muốn nhắc lại ở đây một ý của Lenin nói rằng: trên thế giới không ai xúc phạm được những người cộng sản nếu những cộng sản không tự xúc phạm mình; không ai ngăn cản được chiến thắng của những người cộng sản nếu những người cộng sản không tự ngăn cản mình chiến thắng. Mượn ý ấy có thể nói thẳng điều này: không một áp lực nào, một quyền uy nào của bất kỳ ai bắt buộc được người cầm bút phải bẻ cong ngòi bút của mình, nếu chính người cầm bút không tự bắt mình phải bẻ cong ngòi bút.



Phạm Xuân Nguyên

[ Print this page ]In bài   Trang trước [ Top page ]Đầu trang

Các ý kiến phản hồi (2)

Ho Nghi (nghiho9@gmail.com)

Tôi có nghe một số nhà văn nói chuyện rằng cụ Nguyễn Tuân gai ngạnh bề ngoài thế thôi, chứ thực tâm vẫn là người tri ân, biết trên biết dưới. Năm nào cụ cũng mang hoa lên nhà ông Tố Hữu nhân ngày sinh nhật của nhà thơ để tỏ lòng kính trọng người đã giới thiệu mình vào Đảng. Có người ác miệng gọi là "hèn chui".Nhưng nghe những thông tin này tôi thấy kính trọng cụ hơn vì cụ không nghênh ngang theo kiểu diễn kịch để lấy lòng thiên hạ như người ta vẫn vẽ ra cụ theo cách ấy.Ông NGuyễn Đăng Mạnh còn đưa ra khái niệm NGÔNG để ca ngợi cụ Nguyễn. Văn chương đích thực là sự đồng cảm và chia sẻ, làm gì có chuyện Ngông. Đưa ra khái niệm này chỉ làm hạ thấp giá trị văn chương của cụ. Tẹ hơn, có người còn núp sau chữ ngông đó để mượn cụ giãi bày những ẩn ức mà mình không dám nói.Đó mới là cái Hèn của người viết đấy ông Xuân Nguyên ạ!

 

Bá Vân (bavannguyen@gmail.com)

Về cái sự hèn và không hèn của nhà văn, tôi kể 3 “nghi án” để nhờ ông Nguyên xác minh dùm. 1/ Nguyễn Tuân có lần nói: “ Tôi còn sống và còn viết được tới hôm nay là nhờ tôi biết sợ” (?) 2/ Nguyễn Đình Thi đưa tới NXB Văn Học tập thơ NGƯỜI CHIẾN SĨ đã được sửa lại theo gợi ý của ông T.H. NXB không đồng tình tập bản thảo sửa lại vì đã làm mất hết phong cách đổi mới sáng tạo, đề nghị chỉ in theo tập bản thảo đầu tiên. Dù ông Thi cũng nhất trí với nhận định của NXB nhưng vẫn van xin in theo bản đã sửa. Khi NXB kiên định, không chấp thuận, thì ông Thi đành buồn bã cáo từ, hẹn chờ dịp khác (?) 3/ Phan Khôi thời kỳ 1957-1958, có mấy câu “ngủng nghỉnh” nổi tiếng: Làm sao mà chẳng làm sao/ Dẫu có thế nào cũng chẳng làm chi/ Làm chi mà chẳng làm chi/Dẫu có việc gì cũng chẳng làm sao …Phan Khôi lại viết tản văn ngạo ngược “tám” về chữ “ông” dùng không đúng chỗ, người đời toàn gọi những kẻ không tài cán, chẳng có tác dụng gì…bằng “ông”, thí dụ như… ông bình vôi ở gốc đa đầu làng. Bấy giờ, có người phản pháo, làm vè diễu ông Phan Khôi đăng báo, rằng: Nếu tôi gọi/ Ông Phan Khôi/ bằng: ông Phan Khôi/ thì ông Phan Khôi/ chỉ có giá trị/ bằng ông bình vôi/ mà thôi ! (?)

 


Gửi ý kiến
Họ tên
eMail
Điện thoại
Địa chỉ
Nội dung:
   
Các bài mới:
   Sự thật có ích và sự thật phi văn hoá(17/10/2008)
   TS Đoàn Cẩm Thi: Tương lai tự truyện Việt Nam còn ở phía trước(18/10/2008)
   Tự truyện Lejeune và tự truyện Việt Nam, ai cần mặc nhờ áo ai?(18/10/2008)
   Không gian và tâm thức nghệ thuật (19/10/2008)
   Căn bệnh của phê bình hôm nay (24/10/2008)
   "Thất trảm sớ" nhà văn(29/10/2008)
   Những yếu tố Hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam qua so sánh với văn xuôi Nga(1/11/2008)
   Không gian cho trí thức(4/11/2008)
   Đạo Văn - Có gan ăn cắp … Không có gan chịu đòn!(4/11/2008)
   Đổi mới và lực Cản(6/11/2008)
Các bài đã đăng:
   Báo Văn nghệ - 60 năm - một chặng đường...(17/10/2008)
   Tô Hoài vắng mặt và hiện diện(17/10/2008)
   Sự thật có ích và sự thật phi văn hóa(17/10/2008)
   Yêu nước phải thương dân(17/10/2008)
   Đọc Úp mặt vào thời gian - thơ của Tường Vân(17/10/2008)
   Trầm Hương - miệt mài đi & viết(17/10/2008)
   Tản Đà(17/10/2008)
   Xin can (16/10/2008)
   Quốc hội khóa XII khai mạc sáng ngày 16/10/2008(16/10/2008)
Sự kiện
Cần thận trọng tỉnh táo trước dự án tầu cao tốc Bắc Nam
Nhân vật
LƯU QUANG VŨ NGƯỜI BIẾT YÊU BẤT TỬ
Bình Luận
Những vấn đề cử tri quan tâm
Giới Thiệu Sách
Nguyên Hồng - nhà văn của những người cùng khổ
Những chặng đời, những chặng thơ
Chú tư, con là ai


 
 
HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM
Địa chỉ: 9 Nguyễn Đình Chiểu - Hai Bà Trưng - Hà Nội - Việt Nam
Điện thoại: (84-43) 9448134 * Fax: (84-43) 8263777
Email: vanvn.net@gmail.com / hoinhavanvietnam@gmail.com
Tổng biên tập: Hữu Thỉnh
Giấy phép số 77/GP-TTTT- Cục Quản lý Phát thanh-Truyền hình và Thông tin Điện tử- Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 26/8/2008.
Hội Nhà văn VN giữ bản quyền nội dung trên website này.
Xây dựng, phát triển: iDesign