Eliot (nhà thơ Anh gốc Mỹ): Cái xác anh trồng năm ngoái trong vườn/ Đã bắt đầu nẩy mầm chưa? Thanh Quế: Tôi như thấy những tháng năm đời mình còn lại/ Là những tháng năm vay mượn của các anh/ Những người đã khuất (Nói với một người anh - nhớ Lê Anh Xuân)

   

Sự kiên Ngô bảo Châu: “Sự ồn ào quá mức”hay chưa thấy hết ý nghĩa sâu sắc của thành tựu?
Cập nhật: 9:52:00 2/9/2010

Nhân dân ta và bạn bè thế giới am hiểu và quan tâm đến những thành tựu của ngành toán học đều rất vui mừng chào đón sự kiện Ngô Bảo Châu đoạt giải thưởng toán học lớn quốc tế Fields. Đúng là ở nước ta lâu nay thường có “sự ồn ào quá mức” cả đối với những thắng lợi, những thành tựu, cả đối với những khuyết tật, những tệ nạn. Nhưng trong việc đón mừng sự kiện Ngô Bảo Châu đoạt giải lớn toán học quốc tế mà có người cho rằng “ồn ào quá mức” thì có thể là họ chưa thấy hết ý nghĩa sâu sắc của thành tựu toán học này. Họ cho rằng, cứ mỗi 4 năm một lần Hội toán học quốc tế lại chọn ra vài nhà toán học trẻ dưới 40 tuổi có thành tích nổi trội để trao huy chương động viên. Và rằng, nếu không có những hạn chế đó thì số người đoạt huy chương Fields sẽ có rất nhiều. Tôi xin nêu hai ý dưới đây để các vị tham khảo.

Một là, không ai hạn chế các nhà toán học lớn trên 40 tuổi nghiên cứu giải quyết bài toán lớn mà Ngô Bảo Châu đã giải quyết. Nếu họ - các nhà toán học lớn lỗi lạc trên 40 tuổi - đã giải quyết được bài toán này, thì đã không đến lân Ngô Bảo Châu của Việt Nam chúng ta.

Hai là, rất nhiều công trình nghiên cứu toán học trên thế giới đã dựa trên giả thiết về sự đúng đắn của bổ đề cơ bản – một giả thuyết then chốt của Chương trình Langlands. Nếu bổ đề này sai, nó sẽ liên quan đến biết bao người, vì mọi kết quả của các nhà khoa học đã sử dụng bổ đề này trong các công trình nghiên cứu của mình sẽ dương nhiên đều cũng trở thành vô giá trị ! (Điều giả thiết này có thể xẩy ra lắm chứ, nếu ta nhớ lại câu chuyện đổ vỡ của “Cơ sở số học” của nhà toán học nổi tiếng Gottlob Frege (1848-1925). Cơ sở số học trên nền tảng của lý thuyết tập hợp, mà cốt lõi là khái niệm “tập hợp của các tập hợp”. Nhưng trong khi nghiền ngấm “Cơ sở số học” của Frege với lòng khâm phục sâu sắc, Bertrand Russell (1872- 1970) nhà toán học tài năng của Anh lại phát hiện ra lý thuyết này mắc sai lầm ngay từ gốc rễ. Russel đã đưa ra “Nghịch lý Russel” để bác bỏ sự đúng đắn của “Cơ sở số học” của Frege. Đương nhiên, người ta lại phải chứng minh nghịch lí này của Russel là đúng ! Ngày nay, rất nhiều nhà toán học không khỏi hồi hộp khi thấy có nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới đang tìm cách chứng minh tính đúng của Bổ đề Langlands, mà chưa thành công. Và năm nay, Ngô Bảo Châu của chúng ta, thông qua kết quả nghiên cứu rất công phu, kéo dài, đã được quốc tế đánh giá nghiêm túc và thừa nhận của mình, tuyên bố rằng, Bổ đề Langlands là đã được chứng minh, là chắc chắn tin dùng được ! Vì thế, không phải ngẫu nhiên sự kiện Ngô Bảo Châu đoạt giải cao quốc tế toán học về đề tài này lại “ồn ào” đến như vậy.

(Đương nhiên, trong cái ồn ào rộng khắp, cũng không tránh khỏi, có thể có những sự chưa rõ bản chất lắm mà vẫn ồn ào theo tâm lý vui mừng với phong trào chung. Điều đó là rất thường tình, không ảnh hưởng gì đến hòa bình thế giới ! )

Vũ Duy Phú


1
2
3
Tin mới