Hữu Thỉnh: Cơn lốc đen đánh úp lá bàng/ Tôi cảm thấy mùa thu đang mất máu/ Một chút lửa hoa dong riềng cuối dậu/ Sợ một ngày sương muối đến đem đi

   

Bô – xít, những điều được và mất
Cập nhật: 10:23:00 10/11/2010
VN: Tạm dừng dự án bô xít như kiến nghị của đại đa số nhân dân, có thể sẽ là giải pháp không mấy dễ chịu. Sẽ có nhiều thiệt hại, mất mát. Tuy nhiên nếu biết coi những mất mát đó là những bài học kinh nghiệm trước ngưỡng cửa của hội nhập thì chúng ta sẽ không chỉ sẽ giữ được tài nguyên cho đất nước, mà thêm vào đó lại được rất nhiều. Được sự từng trải, được cách tư duy, được sự minh bạch, được cách ứng xử… Và cái được lớn hơn tất cả chính là được lòng tin của nhân dân, điều mà bất kỳ người lãnh đạo nào cũng cần phải có…

Không đưa vào chương trình nghị sự chính thức của kỳ họp Quốc hội lần này, song 2 vấn đề đang thực sự được nhân dân và cử tri quan tâm, với nhiều ý kiến đã được phản ánh trên công luận cũng như trong đời sống xã hội thời gian qua, đó là vấn đề của Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam - Vinashin, và khai thác bô xít ở Tây Nguyên, đã trở thành vấn đề được các đại biểu Quốc hội đưa ra một cách kiên quyết, thẳng thắn và đầy trách nhiệm trong các phiên họp, đặc biệt là trong phiên thảo luận về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2010 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2011 vừa qua.

Vinashin với việc đã làm thất thoát của Nhà nước hàng ngàn tỷ đồng, cùng hàng loạt cán bộ bị xử lý và phải chịu trách nhiệm, đã được đánh giá là một sự sụp đổ thực sự. Vấn đề còn lại là giải quyết hậu quả của nó như thế nào và thẳng thắn nhận diện những bài học gì cần rút ra được từ câu chuyện của tập đoàn kinh tế thuộc loại “con cưng” này. Nhưng còn dự án bô xít thì cần phải được coi là vấn đề đặc biệt quan trọng liên quan đến vận mệnh quốc gia, nhìn từ nhiều góc độ khác nhau, nhất là sau sự cố vỡ hồ chứa bùn đỏ ở Hungari vừa qua…

Liên quan đến nội dung này, ngay từ phiên họp tổ sáng ngày 22/10, thảo luận về báo cáo Kinh tế - Xã hội của Chính phủ, Đại biểu Lê Quang Bình, Chủ nhiệm ủy ban Quốc phòng - An ninh, đã bày tỏ mối quan ngại về sự an toàn của dự án này, và đưa ra ý kiến đề nghị Chính phủ cần “cam kết với Quốc hội, với nhân dân về sự an toàn, đặc biệt là xử lý bùn đỏ”. Ngoài ra vài ngày trước khi bước vào kỳ họp thứ 8, vào ngày 15/10, Đại biểu Dương Trung Quốc cũng đã có thư gửi Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, nêu vấn đề bô xít ở Tây Nguyên, và “đề nghị tại kỳ họp này Chủ tịch cần bày tỏ một thái độ rõ ràng đối với những ý kiến quan ngại của nhân dân; các ủy ban của Quốc hội có liên quan cần có những hoạt động giám sát theo quy định của pháp luật và bày tỏ ý kiến rõ ràng…” đối với nội dung này.

Tạm thời chưa đề cập đến các vấn đề khác, chỉ riêng vấn đề môi trường, dự án bô xít của Việt Nam vẫn đang được các nhà khoa học đánh giá là một bài toán còn nhiều ẩn số, mà báo cáo của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên & Môi trường Phạm Khôi Nguyên tại phiên thảo luận ngày 2/11 vừa qua thực sự chưa thuyết phục được bởi sự quá hoàn hảo và quá dễ dàng của nó…

Ví dụ như chuyện ban đầu Bộ Tài nguyên & Môi trường công bố các hồ chứa bùn đỏ trong dự án bô xít Tây Nguyên được thiết kế chống động đất ở mức độ 7 độ Richter. Nhưng sau khi Chính phủ yêu cầu, lãnh đạo Bộ Công Thương cũng tuyên bố đã nâng thiết kế chống động đất từ 7 độ lên 9 độ Richter…

Các nghiên cứu địa chất đã nghiên cứu chỉ ra rằng, thật ra ở Tây Nguyên khó lòng xảy ra động đất 9 độ Richter (trận động đất mạnh 9,2 độ Richter ngày 26/12/2004, làm rung chuyển đáy biển Ấn Độ Dương, tạo ra sức mạnh tương đương 23.000 quả bom nguyên tử, với những con sóng khổng lồ cao 15m, tràn vào bờ biển của 11 nước. Con số thiệt mạng chính thức được báo cáo là gần 227.900 người), nếu có thì chỉ có thể từ 7 độ Richter trở lại. Tuy nhiên, ai cũng hiểu rằng thiết kế chống động đất cấp lớn đòi hỏi một sự tính toán cẩn thận, tỷ mỷ, với sự cộng tác của nhiều chuyên gia về địa chất công trình, xây dựng, kiến trúc, sức bền vật liệu… và đặc biệt phải đòi hỏi thời gian khá dài mới làm xong, chứ làm sao thiết kế kháng động đất cấp 9 mà có thể chỉ trong vòng mấy ngày, giống như nâng nền nhà từ 7 tấc lên 9 tấc được…

Thiên tai vốn là chuyện khó lường. Những ngày lũ lụt ở miền Trung với bao tổn thất, bao câu chuyện thương tâm vừa đi qua chưa lâu, nên có lẽ bất kỳ người dân Việt Nam nào cũng thấu hiểu được những nguy cơ tiềm ẩn đằng sau tất cả những bình yên đang diễn ra từng ngày. Một khi con người tác động vào tự nhiên bao giờ cũng có hai mặt, được và mất. Đây là bài toán đánh đổi, đòi hỏi phải làm sao cho cái được lớn nhất và cái mất là ít nhất. Bài toán này rất cần đến trình độ khoa học, đến sự tham gia của nhiều người, nhiều ngành, cần đến tầm nhìn bao quát và tư duy chiến lược… Tuy nhiên, điều cần thiết hơn cả vẫn là cần một sự cẩn trọng trong phương thức làm việc, và cần một tấm lòng trong sáng, độ lượng, vì dân, một thái độ ứng xử tôn trọng và đối thoại khi đánh giá, quyết định vấn đề…

Trở lại vấn đề về công tác quản lý. Không phải chỉ có đến lúc này, sau hàng loạt những vụ việc về tiêu cực, lãng phí, tham nhũng, làm trái… bị phanh phui, bị đổ bể đến mức không thể cứu vớt được, như vụ sụp đổ Vinashin, vụ nhận hối lộ ở dự án Đại lộ Đông - Tây và án tù chung thân cho Huỳnh Ngọc Sỹ… người ta mới nói đến lòng tin, mà lâu nay, vấn đề tham ô, tham nhũng, lãng phí… vẫn đang gây ra những bức xúc trong đời sống xã hội đến mức được coi là một thứ Quốc nạn, thì với vấn đề bô xít ở Tây Nguyên hiện nay, bên cạnh việc an lòng dân về sự an toàn, về hiệu quả kinh tế, về an ninh quốc phòng… cũng cần nghĩ đến việc an lòng dân ở khía cạnh lòng tin. Đại biểu Dương Trung Quốc hoàn toàn có lý khi cho rằng câu chuyện bô xít Tây Nguyên “thấp thoáng câu chuyện Vinashin, câu chuyện Thủ tướng không cho phép mà người đứng đầu vẫn thực hiện, vì thế không thể làm an lòng dân”… Như vậy có thể thấy việc kiến nghị dừng lại ở dự án khai thác bô xít ở Tây Nguyên để tiếp tục nghiên cứu, mà các Đại biểu Quốc hội tiếp tục đưa ra lần này, không đơn thuần chỉ là một kiến nghị dựa trên vấn đề an toàn môi trường, vấn đề hiệu quả kinh tế hay vấn đề an ninh quốc phòng …, mặc dù nó hoàn toàn có xuất phát điểm là từ tất cả những nội dung nói trên; mà phải thấy từ sâu xa, cho đến giờ phút này, đây còn là kiến nghị xuất phát từ lòng dân…

Tạm dừng dự án bô xít như kiến nghị của đại đa số nhân dân, có thể sẽ là giải pháp không mấy dễ chịu. Sẽ có nhiều thiệt hại, mất mát. Tuy nhiên nếu biết coi những mất mát đó là những bài học kinh nghiệm trước ngưỡng cửa của hội nhập thì chúng ta sẽ không chỉ sẽ giữ được tài nguyên cho đất nước, mà thêm vào đó lại được rất nhiều. Được sự từng trải, được cách tư duy, được sự minh bạch, được cách ứng xử… Và cái được lớn hơn tất cả chính là được lòng tin của nhân dân, điều mà bất kỳ người lãnh đạo nào cũng cần phải có…

P.V


(Văn Nghệ Số 45)

Tin bài mới

1
2
3
4
5
Tin mới