Chế Lan Viên: Đêm mơ nước, ngày thấy hình của nước/ Cây cỏ trong chiêm bao xanh sắc biếc quê nhà/ Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì Tổ quốc/ Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa (…) Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây/ Sông Hồng chảy về đâu? Và lịch sử?/ Bao giờ dải Trường Sơn bừng giấc ngủ/ Cánh tay thần Phù Đổng sẽ vươn mây?

   

Truyện ngắn: Người lương thiện
Cập nhật: 10:48:00 7/2/2011
VanVn.Net - Thoát khỏi tình trạng vô danh là một điều hết sức khó khăn, ngay cả với những con người kiệt xuất. Anh chưa phải là một người kiệt xuất nhưng cũng có thể coi là một người thành đạt, một nhà doanh nghiệp trẻ có tên tuổi sở hữu một tổng công ty kinh doanh đa ngành nghề, có bạn hàng không chỉ khắp đất nước mà gần như khắp các châu lục...

Anh đã thoát ra khỏi đám đông vô danh để trở thành một người nổi tiếng. Nhưng không hiểu sao càng nổi tiếng, càng giàu có anh lại càng thấy dường như mình đang xa dần chính con người thực của mình. Tháng mười năm nay, anh mang theo năm tỷ đồng tiền mặt và hàng hoá, dẫn đầu đoàn của tổng công ty vào Hà Tĩnh làm công tác từ thiện cứu trợ đồng bào bão lụt, lần đầu tiên anh được một bà lão run rẩy nắm tay anh và khen một câu thấm thía “Cháu ạ, già nghe nói cháu là tỷ phú triệu phú, là Tổng giám đốc chi chi đó. Nhưng già thì chỉ thấy cháu là con người có tấm lòng lương thiện”.

Ngồi trên xe trở về Hà Nội, anh trăn trở tự vấn lòng mình “Thực ra, mình đã thực sự trở thành người lương thiện chưa nhỉ?”

Anh có tên do cha mẹ đặt cho từ khi mới chào đời là Nguyễn Đình Khôi, một cái tên hay đấy chứ? Trong tử vi, sao Thiên Khôi là chính tinh, chỉ sự thông tuệ, sáng láng, phẩm chất của những người đứng đầu. Nhưng sao anh lận đận đến nửa đời rồi mà vẫn chưa thoát khỏi phận kẻ vô danh tiểu tốt. Chức vụ cao nhất mà Khôi từng được giữ là thiếu uý công an, làm công tác an ninh trật tự của một phường ngoại thành. Nhưng cũng chính vì cái chức vị quèn này mà anh gặp hạn, phải ngồi nhà đá một năm và bị sa thải khỏi ngành.

Có một vụ tranh chấp đất đai xảy ra giữa hai anh em ruột một gia đình trong phường. Lẽ phải mười mươi thuộc về người em. Vì thế mà Khôi đã ra tay giúp đỡ, chỉ cho cậu ta con đường pháp lí rích rắc phải đi, những cái cửa mà cậu ta phải gõ để giành lại được quyền thừa kế chính đáng của mình. Khôi đã giúp cậu ta một cách vô tư, không hề có một cuộc mặc cả ra giá nào cả, chỉ vì anh căm ghét cái thói tham lam vô lối và trắng trợn của người anh cậu ta mà thôi. Nhưng đến khi được toà xử thắng kiện, thu hồi được phần đất thừa kế thì cậu ta lại cảm thấy mình mắc nợ anh công an phường. Là một người tốt, ngấm đạo lí uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây, nên cậu ta nhất định phải tìm cách trả ơn anh. Nhà thì nghèo, tiền bạc trong nhà chẳng có, cậu ta bắt vợ phải chạy ngược chạy xuôi, đi vay bằng được chục triệu đồng cho chồng mang đi trả nợ ân tình. Vợ cậu ta, như mọi người đàn bà bình dân nghèo và ít học khác, từ bé đến giờ chưa bao giờ nhìn thấy một đống tiền lớn như thế, mà lại là tiền đi vay của thiên hạ, lại sắp “đội nón ra đi”, vì một món nợ mà chị ta cảm thấy nó không đáng giá đến thế. Vì nể và sợ chồng nên chị ta vẫn chạy đi vay tiền của bà con anh em, nhưng không đủ bản lĩnh để giữ kín mục đích việc chồng mình phải tiêu một món tiền lớn như thế. Thế là câu chuyện về món tiền lớn cứ được ghé tai rỉ rả, luồn lách khắp các ngõ xóm. Và cái con rắn nhiều đầu ấy chẳng khó khăn gì để chui được vào tai người anh cả tham lam nhiều thủ đoạn, lại đang cay cú vì thua kiện. Thế là một âm mưu phục thù thâm độc được bày đặt rất tỉ mỉ.

Nhưng, âm mưu gì thì cũng chẳng dễ hại được anh nếu anh tỉnh táo, khôn ngoan và không nổi máu tham lam. Trong câu chuyện này cả người được cho là đi hối lộ và người bị khép tội nhận hối lộ đều ngây thơ. Khôi cũng chỉ nghĩ rằng mọi việc đã xong rồi, thân chủ có lòng tốt muốn có một cử chỉ để tỏ lòng biết ơn mà thôi. Vì thế nên khi được cậu em mời ra quán bia đầu phố uống vài vại bia để cậu ta nói lời cám ơn thì anh đã vui vẻ nhận lời. Và khi cậu ta dúi cho anh cái phong bì, nói rằng có chút quà gửi cho cháu thì sau khi nói vài lời từ chối chiếu lệ anh đã miễn cưỡng nhận và đút ngay vào túi áo khoác. Thực tình anh nghĩ trong phong bì quá lắm cũng chỉ chừng triệu bạc, chứ không ngờ trong đó có tới hai chục tờ năm trăm ngàn đồng! Vì thế nên khi hai cậu công an hình sự mặc thường phục ập tới, xưng danh rồi yêu cầu anh xuất trình cái phong bì vừa nhận thì anh vẫn bình tĩnh đưa cho họ và nói “Đây là chút quà anh bạn này vừa gửi cho con gái tôi”, người bạn đồng nghiệp cầm cái phong bì lên, cười khẩy “Con gái anh cũng có giá gớm nhỉ. Anh vui lòng để chúng tôi mở cái phong bì này rồi lập biên bản tại chỗ vì anh bị tố cáo là đã lợi dụng chức vụ quyền hạn của mình để nhận hối lộ”. Khôi ngớ người ra không nói được câu nào. Còn chú em thật thà và tình nghĩa kia thì mặt mày tái mét.

Anh kiên quyết đòi xoá mấy chữ “nhận tiền hối lộ” trong biên bản, nhưng vẫn phải kí xác nhận đã nhận 10 triệu đồng là món quà cám ơn vì đã “tư vấn” cho anh Nguyễn Văn Bê  trong vụ kiện đòi quyền thừa kế đất ở!

Nhưng chỉ như thế thôi đã đủ để người ta khép cho anh cái án một năm tù và bị đuổi khỏi ngành vì hành vi lợi dụng chức vụ và quyền hạn. Trong khi đó thì Văn Bê, chú em tình nghĩa lại phải ra tòa lần nữa vì ông anh trai của anh ta kháng án, vụ án có tình tiết mới nên toà buộc phải xử phúc thẩm. Tuy vậy, tại toà phúc thẩm, may mắn sao anh đã không bị buộc tội dùng hối lộ, nhờ người có quyền chức làm sai lệch hồ sơ để thắng kiện, toà tuyên y án sơ thẩm. Cậu ta vẫn bảo vệ được tài sản thừa kế của mình. Hôm lên thăm Khôi tại trại giam, cậu nức nở nói trong nước mắt “Vì em mà anh phải tù đày oan uổng thế này, em thật có tội với anh quá”. Anh mỉm cười an ủi Bê “Một năm là chớp mắt thôi mà. Hãy coi như đây là thời gian cần thiết để mình học lại bài học làm người”.

 

*

*     *

Quả thật, một năm sống trong vòng lao lí Khôi đã học được nhiều điều. Nhiều đến nỗi, khi mãn hạn tù, trở lại với xã hội, anh như đã trở thành một con người hoàn toàn khác. Người thầy thực sự của anh trong những ngày thụ án chính là ông Thuyết, trưởng trại giam, tủ sách trong thư viện trại giam và đặc biệt là tủ sách riêng của ông trưởng trại. Trong một năm, anh đọc được nhiều hơn tất cả nhưng gì anh đã đọc từ trước đó. Ngay từ ngày đầu vào trại, hiểu rõ trường hợp mắc án của anh, ông trưởng trại đã đặc biệt quan tâm. Ông gọi anh lên gặp riêng, sau khi nghe anh trình bày tội lỗi của mình, ông trầm ngâm suy nghĩ giây lát rồi nói “Không thể nói là cậu không có tội trong trường hợp này. Tuy nhiên, đó là cái tội do vô tình, do bất cẩn mà phạm phải. Nhưng cũng còn do cậu ít từng trải và bắt đầu có mầm mống của lòng tham nữa. Cũng còn may cậu bị phát hiện sớm đấy. Hãy cứ hình dung nếu như vụ đó trót lọt, cậu sẽ có cảm giác rằng, hoá ra với cái nghề của mình kiếm tiền cũng chẳng khó khăn gì lắm, sau đó cậu bắt đầu tận dụng mọi cơ hội để kiếm tiền. Cứ đà ấy, cậu sẽ sớm trở thành một kẻ hư hỏng và đến một lúc nào đó nhất định cậu sẽ sa lưới pháp luật. Tới lúc đó thì thật… vô phương cứu chữa”. Ông động viên anh cố gắng thụ án, rồi hôm sau ông điều anh lên làm việc tại “nhà văn hoá” của trại, có nhiệm vụ trông coi thư viện, làm phát thanh viên, tối tối điểm báo cho phạm nhân nghe. Khi giao nhiệm vụ cho anh, ông nói: “Tớ cho cậu làm việc này không phải để dưỡng nhàn cái thân tù của cậu đâu. Tớ thực sự muốn cho cậu một cơ hội để học lại bài học làm người. Cậu có toàn quyền sử dụng tủ sách của trại, và nếu cần thì cả tủ sách riêng của tôi nữa. Tôi tin rằng cậu sẽ tìm được trong đó những điều cần cho cuộc đời của mình”.

Thế là Khôi bắt đầu thực hiện một án phạt tù kì lạ nhất trong lịch sử tù tội ở đất nước này. Phòng thư viện thường rất vắng người, cán bộ quản giáo thì chỉ đến thư viện vào ngày nghỉ, mà thường chỉ để đọc báo chứ ít người mượn sách về đọc. Phạm nhân thì chưa có phòng đọc an toàn tại thư viện, ai  có yêu cầu mượn sách báo thì đăng kí với giám thị, rồi vào cuối ngày, khi phạm nhân hết giờ lao động hay học tập Khôi sẽ mang đến tận phòng giam cho họ. Sau khi đi phát và thu lại sách báo phạm nhân mượn, anh trở về thư viện và bắt đầu chương trình phát thanh buổi tối. Thời gian dài nhất của buổi phát thanh là dành để điểm báo. Thi thoảng anh cũng đọc các bài anh tự viết về các hoạt động của trại, hoặc đôi khi là những bài thơ của phạm nhân mà anh tóm được trên các tờ báo tường, đã được cán bộ tuyên huấn của trại thông qua. Việc “kiểm duyệt” chỉ thực hiện được vài tuần đầu, những tuần sau đó anh trợ lí tuyên huấn phụ trách việc “kiểm duyệt” cũng đâm chán, vả lại anh ta cũng đã hoàn toàn tin Khôi nên tuyên bố, từ nay cậu… thích cái gì thì cứ đọc cho phạm nghe, khỏi cần thông qua tôi nữa! Ngoài những công việc đó, hầu như anh không phải làm việc gì nhiều, toàn bộ thời gian còn lại để đọc sách. Hình như đã có một mệnh lệnh gì đó từ ông trưởng trại giam rằng, không ai được làm phiền anh khi anh đang đọc sách. Không ít lần anh thượng sĩ phụ trách nhà văn hoá tìm anh định sai làm việc gì đó, mặc dù anh đã vội gấp sách đứng phắt dậy, dõng dạc hô lớn: “Phạm nhân Nguyễn Đình Khôi xin chào cán bộ”, nhưng anh ta vội xua tay “Tự nhiên, tự nhiên… Đang đọc sách hả? Tốt lắm. Cứ tiếp tục đọc đi nhé. Không có việc gì cần đến anh đâu”.  

Trong rất nhiều những cuốn sách mà anh đã đọc, có một cuốn mà anh đã phải đọc đi đọc lại nhiều lần, đó là cuốn Thế giới phẳng của Thomas L.Friedman. Cuốn sách kì lạ này đã cắt nghĩa được nhiều điều về sự biến đổi của thế giới ngày nay thông qua tác động của tri thức, của sự bùng nổ công nghệ thông tin và những yếu tố khác. Chưa thể khẳng định những luận điểm của tác giả cuốn sách là hoàn toàn đúng, nhưng rõ ràng ông ta đã chỉ ra được đặc điểm lớn nhất của thế giới ngày nay đó là sự tác động mạnh mẽ của tri thức và công nghệ tới những vấn đề đại kinh tế, địa chính trị khiến cho thế giới dường như đang nhỏ lại, phẳng lại; khiến cho các nền văn hoá đang nhích lại gần nhau. Toàn cầu hoá giờ đây đã không còn là một khái niệm trừu tượng mà đã trở thành một phương thức tồn tại và phát triển của nhân loại. Chính những điều đó đang khiến thế giới thay đổi, mỗi dân tộc, mỗi đất nước, mỗi con người cũng cần phải thay đổi để không bị bỏ lại phía sau, không trở thành “vùng trũng” trong thế giới phẳng.

Anh chỉ dám mon men đến tủ sách của ông trại trưởng khi đã đọc gần hết những cuốn sách đáng đọc của thư viện trại giam. Thực ra số sách đó cũng không nhiều lắm. Trong tủ sách của ông trạm trưởng có hai loại sách mà anh thích nhất, đó là những cuốn sách dịch về văn hóa, triết học cổ Trung Hoa và những cuốn sách về quản lí kinh tế, về nghệ thuật Maketing, và những cuốn tự truyện của các tỷ phú, của những ông chủ lớn trên thế giới kể về con đường lập nghiệp, làm giàu của họ. Đọc về cuộc đời họ, anh bỗng ngộ ra một điều, từ trước tới nay trong anh tuy có rất nhiều thần tượng, nhưng hầu hết họ đều là những anh hùng chiến trận, những vị tướng, những bậc vua chúa, lãnh tụ… chứ chưa có hình bóng những con người khổng lồ biết tự mình dựng nên một sự nghiệp, một đế chế kinh tế, tự mình trở thành một thế lực không thể bác bỏ, tự mình trở thành một phần quan trọng làm nên thế giới, dù nó phẳng hay không phẳng. Đọc về cuộc đời của họ, anh bỗng thấy xấu hổ vì đã sống một cuộc đời thật tầm thường, nhạt nhẽo, bỗng thấy tội lỗi mà mình đã phạm phải tuy thật ngớ ngẩn nhưng cũng lại là một điều may mắn. Đúng là trong hoạ có phúc. Nếu không có tai nạn này thì có lẽ… anh sẽ tiếp tục sống tầm thường nhạt nhẽo như những năm tháng đã qua.

 

*

*     *

Khôi có tên trong danh sách xét đặc xá, giảm án tù nhân dịp Quốc khánh. Như vậy là anh có thể được ra tù trước thời hạn 3 tháng. Nhưng trước khi danh sách được Ban quản giáo trại giam gửi lên Hội đồng xét đặc xá, Khôi đã gặp ông giám đốc trại và đề nghị rút tên anh khỏi danh sách. Ông giám đốc ngạc nhiên, gỡ kính nhìn anh lom lom một lát rồi hỏi:

- Sao vậy?

- Cháu nghĩ… suất của cháu nên nhường cho người khác thì hơn.

- Cậu nghĩ sai rồi… Đây không phải là món quà cậu đương nhiên được hưởng mà cậu có thể tuỳ tiện đem cho người khác. Vả lại, cậu mới chỉ có tên trong danh sách đề nghị của trại, đã chắc gì được Hội đồng ân xá trung ương chấp nhân mà cậu đã vội…

Khôi vội nói chữa:

- Vâng… nhưng cháu tự thấy nên ở đây thêm ba tháng nữa để học thêm.

- Học à? - Ông giám đốc lại một lần nữa ngạc nhiên - Thế ra cậu cũng nhận thấy ở đây cũng có nhiều điều đáng để học, phải không?

- Vâng… - Khôi chỉ lên những giá sách - Còn một số sách đáng đọc mà cháu chưa đọc hết, kể cả những cuốn trong giá sách của chú nữa. Bây giờ mà ra ngoài kia thì chắc cháu sẽ không có thời gian và cả tâm trí để nghĩ đến sách vở. Việc làm thì đã mất, hễ ra ngoài đó trước mắt cháu phải lo tìm việc làm. Lại còn chuyện vợ con gia đình nữa, bao nhiêu chuyện ngổn ngang…

Ông trưởng trại trầm ngâm suy nghĩ giây lát rồi gật đầu:

- Tôi hiểu rồi… Cậu chưa sẵn sàng để đối mặt với những thử thách mới của cuộc đời. Chuyện vợ cậu… tớ cũng đã biết. Kể ra thì cũng buồn. Nhưng một người đàn bà như thế cũng chẳng đáng để luyến tiếc đâu. Cuộc đời cậu còn dài lắm. Hãy tự tin ở mình đi.

Rồi ông bất ngờ tiến đến, đặt một bàn tay lên vai Khôi:

- Tôi ủng hộ cậu… Cho cậu ba tháng nữa để đọc sách và ngẫm nghĩ, chuẩn bị tốt hơn để bắt đầu một trang mới của cuộc đời mình.

              

*

*     *

Khôi vào tù mới được hai tháng thì vợ anh lên thăm với một gói quà hậu hĩnh, những giọt nước mắt và cuối cùng là lá đơn xin li hôn. Khi anh hỏi vì sao không cho con gái đi cùng vì anh rất nhớ con thì chị quả quyết lắc đầu: “Không… em không muốn con em chứng kiến cảnh bố nó mặc áo tù. Sau này, con cũng sẽ sống với em. Khi nào ra tù, trở thành người lương thiện rồi, anh mới được gặp nó”.

Vậy là trong tâm trí của cô hiện nay anh đang không phải là một người lương thiện. Anh cay đắng khi chợt nhận ra rằng người vợ mà bấy lâu nay thương yêu, tin cậy cũng chỉ biết xếp loại con người anh theo cách xếp loại khô khan vô tình của các văn bản pháp luật, theo những lời tuyên lạnh lùng, đanh thép của toàn án. Cô ấy không thể hiểu được tuy anh phạm lỗi, mắc tội nhưng lòng anh chưa vẩn đục, con người lương thiện vẫn sống mãnh liệt trong anh.  

Vì mấy lời ấy thôi mà anh đã nhẹ nhàng cầm lấy tờ đơn xin li hôn và kí tên, không quên ghi thêm bên dưới cái biệt danh mà vợ anh vừa mới tặng cho – “Người chưa lương thiện”.

Với sự  trợ giúp pháp lí của ông bố vợ là một cán bộ công tác tại Viện kiểm sát nhân dân quận,việc li hôn của họ được tiến hành nhanh chóng, dĩ nhiên quyền nuôi con được giao cho cô vợ “lương thiện”. Nửa tháng trước khi biết mình có tên trong danh sách được xin giảm án, anh nhận được tin cô vợ của mình đã đi bước nữa với một ông giám đốc nào đó, đứa con gái tội nghiệp của anh được gửi lại cho ông bà ngoại nuôi. Có lẽ đó chính là điều mất mát lớn nhất với anh trong vụ tan vỡ gia đình này. Đó cũng là một trong những lí do khiến anh chưa muốn ra tù vào thời điểm này, ít nhiều, anh cũng chưa sẵn sàng đối diện với nỗi đau đó.

Ba tháng còn lại trong trại giam anh tiếp tục vùi đầu vào sách. Nhưng thời gian này anh chỉ tìm chọn những cuốn sách về quản lí doanh nghiệp, về các ngành nghề để đọc. Thời gian còn lại, anh xin phép quản giáo được xuống các xưởng nghề của phạm nhân, với cái cớ là để viết bài cho đài phát thanh, nhưng thực ra là để lân la làm quen, hỏi chuyện những phạm nhân có tay nghề cao trong những xưởng đồ gỗ, đồ thủ công mĩ nghệ. Một năm trong tù, đủ để anh biết rằng trong nhiều năm qua, chính từ những xưởng lao động của các trại giam như thế này đã đào luyện được một số lượng thợ thủ công khéo tay lành nghề. Nhiều người trong số họ sau khi ra tù đã trở thành trụ cột của những xưởng sản xuất các mặt hàng thủ công mĩ nghệ xuất khẩu. Không ít người sau khi ra tù vài năm đã trở thành những ông chủ các xưởng sản xuất ở nông thôn, nhiều người đã thành lập được cả công ty, làm ăn rất phát đạt. Đã có lần khi đứng ngẩn người mê mẩn ngắm những lô hàng do phạm nhân sản xuất đang chờ đóng gói xuất xưởng, anh chợt nảy ra ý nghĩ: nếu như liên kết được tất cả những tài hoa này, sự cần mẫn, chăm chỉ say mê này của những con người đã từng được “đào luyện” trong những xưởng lao động cải tạo của các trại giam, thì ta sẽ có một lực lượng lao động cực kì tinh nhuệ, lành nghề, đủ sức làm nên một cái gì đó. Trong anh sôi sục một ý chí sắt đá: mình phải chuẩn bị tốt để khi ra ngoài có thể bắt đầu một chặng đường mới, bắt đầu sự khởi nghiệp, tìm đường thoát khỏi đói nghèo một cách lương thiện để có thể giành lại quyền nuôi dạy con gái yêu. Anh luôn có cảm giác rằng chính từ nơi này, anh đã dần tìm ra đường đi nước bước cho chặng đường sắp tới của đời mình.

Vào những ngày cuối cùng trước khi mãn hạn tù, anh xin được gặp ông Thuyết trưởng trại để xin ý kiến về một việc hệ trọng. Lời đề nghị của anh được quản giáo chuyển đến ông và ông đã vui lòng tiếp anh tại ngôi nhà công vụ của trưởng trại trong một buổi chiều chủ nhật.

- Tớ nghĩ, có lẽ cậu muốn gặp tớ vì việc riêng, nên mời cậu tới đây cho tiện. Hơn nữa, cậu cũng sắp mãn hạn tù, hôm nay coi như ta tâm sự bình đẳng trước khi chia tay, hả?

Khôi ngước nhìn vị ân nhân của mình, mạnh dạn nói:

- Hôm nay xin phép cán bộ trưởng trại cho cháu được gọi cán bộ là chú và được trò chuyện với chú “như một người lương thiện”!

Ông trưởng trại cười ha hả:

- Thì ngay từ hôm cậu vào tớ đã nói bản chất con người cậu là lương thiện rồi mà. Chính vì thế, bấy lâu nay tớ đã đối xử với cậu như với một người lương thiện, có phải thế không nào?

- Đó chính là món quà lớn lao nhất mà cháu được nhận trong cuộc đời đấy, chú ạ.

- Được rồi, không vân vi nữa. Hôm nay cậu có gì muốn nói với mình nào?

Ông trưởng trại kéo anh ngồi xuống bên bộ xa lông bằng gỗ quí, được chạm trổ rất cầu kì, tinh xảo với những hoa văn khá lạ mắt:

- Sản phẩm của anh em phạm nhân làm cả đấy. Cậu thấy không, xã hội gửi vào đây không ít người tài hoa đâu nhé. Cũng không ít người họ có tài mà không biết, khi vào đây, được vào làm việc trong những xưởng trại, tài năng của họ mới phát lộ. Thế là khi mãn hạn tù, trở về với xã hội, họ trở thành những người thợ lành nghề, khối cậu làm giàu được từ những cái nghề học được trong thời gian ngồi tù đấy.

Khôi hào hứng vào chuyện ngay:

- Hôm nay cháu muốn nói với chú về chính những con người này. Thời gian vừa qua cháu đã có dịp xem rất nhiều sản phẩm độc đáo của họ, rồi cháu cũng đã có dịp may được quan sát họ làm việc trong các xưởng của trại ta. Cháu cũng biết đã có rất nhiều người thợ tài năng thành nghề trong thời gian thụ án. Khi ra tù không biết họ tản mát đi những đâu, không biết có bao nhiiêu người khi ra tù biết dùng đến tay nghề tài hoa của họ để mưu sinh? Rồi, cháu lại tự đặt ra câu hỏi, nếu như có một ai đó liên kết được họ lại, tạo điều kiện để họ chung sức làm việc, phát huy tài năng, thì sẽ có một lực lượng lao động có tay nghề cao để tạo ra những sản phẩm thủ công mĩ nghệ có giá trị hàng hoá rất cao?

Ông Thuyết cười ha hả:

- Và cậu… đang muốn trở thành con người có khả năng tập hợp liên kết những thợ thủ công cựu tù nhân ấy chứ gì?

            Khôi bỗng đỏ bừng mặt, lúng búng đáp:

- Cháu… mới chỉ có ý tưởng như vậy thôi… Chưa biết cháu có đủ quyết tâm và tài năng để làm điều đó không?

- Có ý tưởng, có khát vọng là đã có sự bắt đầu tốt rồi. Cứ làm đi, tôi sẽ ủng hộ cậu.

Được sự khích lệ của ông trưởng trại giam, Khôi hào hứng say sưa trình bày kế hoạch làm ăn của mình sau khi ra tù. Anh có ý định cùng với một vài người bạn hùn vốn thành lập một công ty sản xuất các mặt hàng thủ công mĩ nghệ hướng tới xuất khẩu, trong đó đối tượng chủ yếu là qui tụ những người thợ có tay nghề cao từng được đào luyện trong các trại giam. Ông Thuyết đã bị những ý tưởng lãng mạn của Khôi thuyết phục. Ông hào hứng tham gia góp ý kiến chi tiết cho dự án của anh. Ông tặng anh một bộ ảnh sưu tập các loại mẫu sản phẩm do các tù nhân của trại sáng tạo và sản xuất trong nhiều năm qua.

- Cái này sẽ giúp đỡ cậu rất nhiều đấy. Dưới mỗi sản phẩm mình có ghi chú cả tên họ, địa chỉ của những người thợ làm ra nó, đa số họ đã mãn hạn tù, trở về với xã hội, nhưng theo mình biết thì chỉ có một số ít người thành công khi quyết định làm lại cuộc đời bằng những nghề mình học được trong thời gian ở trại vì họ vừa không có vốn vừa không có khả năng tổ chức sản xuất, tổ chức thị trường để tiêu thụ sản phẩm. Nếu cậu thực sự có quyết tâm thì trước hết hãy tìm cách liên kết những con người này lại, họ sẽ là một lực lượng lao động quan trọng, có chất lượng cao, đồng thời họ sẽ tiếp sức để cậu có đủ quyết tâm đi tới thành công.

Cùng với những lời góp ý chân tình, cùng với bộ ảnh mẫu sản phẩm và địa chỉ của những “nghệ nhân” cựu tù , ông Thuyết còn cam kết nếu anh tìm được thị trường, mở được các kênh tiêu thụ thì ông sẽ dành cho anh độc quyền tiêu thụ những sản phẩm thủ công mĩ nghệ được sản xuất trong các xưởng lao động của trại, đồng thời sẽ chấp nhận các đơn hàng của anh để triển khai sản xuất tại các xưởng trong trại giam này và cả những trại giam khác mà ông có quan hệ.

Cuộc gặp mặt với ông trưởng trại giam đã đánh tan những do dự cuối cùng còn vương vấn trong lòng Khôi. Và, vào một ngày đẹp trời đầu tháng cuối năm, anh ngẩng cao đầu bước ra khỏi trại giam để bắt đầu một chặng đường đời hoàn toàn mới mẻ và sôi động. Anh biết, từ ngày hôm nay anh đã là một con người hoàn toàn khác.

Không có ai đón anh ngoài cổng trại giam. Anh bắt một chiếc xe ôm để ra thị trấn. Người lái xe ôm nhìn anh từ đầu đến chân rồi buột miệng:

- Chú vừa được ra tù sao không có ai đến đón? 

Anh cay đắng buột miệng:

-Vì… em không phải là người lương thiện, bác ạ…

Anh lái xe ôm cười lớn:

- Nghe chú nói thế thì biết chú là người còn khá lên được. Người biết được cái phần chưa lương thiện trong mình nhất định sẽ trở thành người lương thiện 

 

Tháng 12 - 2010

Khuất Quang Thụy

1
2
3
4
5
6
7
Tin mới