Phạm Công Trứ: Nhà quê khí chất tràn trề/ Tớ đi rung cả vỉa hè Đồng Xuân
   

Tháng Tư sắp kết hoa vàng
Cập nhật: 12:32:00 14/4/2011

VanVn.Net - Mai vàng nở giữa tháng Tư - chi tiết quá đủ để làm nên một tứ thơ. Với Nguyễn Tham Thiện Kế, khi đặt bút viết bất cứ thể loại nào (truyện ngắn, bút kí, tản văn...), luôn phải bắt nguồn cảm xúc từ những hình ảnh, những rung động tinh tế, những kí ức bộn bề day dứt...đầy chất thơ. Vì thế, người đã đọc Thiện Kế một lần hẳn không dễ gì tránh khỏi nỗi vấn vương...


Rằm tháng Tư.

Khi cơn mưa cuối rửa đền rớt phía núi Nghĩa Lĩnh thì tôi nhận được lời mời uống rượu và thưởng mai vàng Nam bộ. Đón tân niên, sắc mai cũng ào ra náo nức màu nắng phương Nam nơi Đất Tổ.

Đào đã khô tàn cuối giậu, vậy mà vẫn có chút mai vàng dùng dằng trên đất sỏi gan gà giữa hoang tím sim mua trước cửa nhà một người lính Bắc đã từng xông trận phương Nam.

Hoa mai sinh trên đất Bắc.

Và người trai Bắc chưa phai nhớ xương máu tuổi trẻ mình mài mòn dọc Trường Sơn, hòa cùng phù sa châu thổ Cửu Long. Quân phục vải Tô Châu lùng bùng nếp gấp cũ, tay xắn quá khuỷu, dép cao su đúc vẹt gót, người đàn ông tuổi sáu mươi u sầu, mũ tai bèo trùm tóc muối tiêu ngồi lặng giương kính lão nhìn chiếc ba lô chuột gặm, bình tông nhôm bẹp rúm, ca nước inox Mỹ bày im trước mặt.

Những vết sẹo nhăn nhúm bề mặt da.

Bàn tay lần mở cuốn album bìa hình cô gái mặt hoa da phấn mi cong nhấp nháy. Ảnh đen trắng ngả vàng. Những lính bắc trẻ lấm lem hân hoan trên nóc xe tăng M41 giơ cao tua tủa súng AK hoặc đang ngửa mặt kéo cờ giữa cứ điểm hoang tàn lửa khói, giữa một rừng tay vẫy, một biển rạng cười...

Trịnh trọng và nghiêm cẩn, người bạn tuổi hơn tôi bằng thời gian cuộc kháng chiến chống Pháp, như hẫng vào cơn trầm cảm ngày tuổi trẻ, còn nhấn thêm: nhớ chỉ đến một mình. Hai ngón tay anh đưa trước mặt hình chữ V.

Vâng, hẳn rồi. Vợ con anh ngày này còn phải lánh đi thì làm sao tôi dám kèo thêm ai. Anh - một nhà báo khắc khổ mà dễ gần, mê mai vàng, hút thuốc lá rê, món ăn nêm nhiều vị ngọt, ớt hiểm.

Những ngày tháng Tư không chỉ một anh vui buồn. Nụ cười chiến thắng hoen nước mắt. Vết thương chưa hẳn là huân chương. Vui có lý mà buồn cũng có lý.

Ký sinh trùng sốt rét im lìm trong tế bào bất ngờ nổi cuồng phong như biển Thái Bình Dương tráo trở. Chất độc da cam phục kích trong gen tương lai của con cháu bất kỳ ai tham gia chiến trận.

- Năm nào cũng tưng bừng chiến thắng triền miên rồi cũng cần có những ngày tĩnh lặng, bởi đôi khi cảm thấy mình bất nhẫn. Kỷ niệm ngày chiến thắng cũng nên nhìn lại người chiến thắng.

Phiên chợ hoa Tết năm nao anh cũng xoay quanh những khóm mai vàng vừa được hạ xuống từ những chiếc xe tải nhuốm bụi đường dài mà phỏng đoán, rằng đây là mai trung bộ gân guốc hay mai nam bộ mượt mà.

Cuộc rượu thưởng mai có anh - tôi. Và một cây mai vàng bứng trong bình gốm Hương Canh, khẳng khiu nâu thẫm cành nhánh vươn dài như mai hoang.

Ấy thế, nhưng không mấy ai biết cây mai đã được chủ nhân nâng niu kỳ công đến tủn mủn thế nào. Đất trong bình gốm bao bọc rễ mai là thứ đất giao hòa của phù sa sông Lô cát vàng, phù sa sông Hồng cát đen, bùn ao nhiều lá tre rụng phơi khô ba vụ, đất vàng tơi xốp trên núi Nghĩa Lĩnh .

Dưỡng sức mai sau mỗi mùa, chủ nhân mua cả thúng ốc đá xanh đập vỡ ngâm nhuyễn trong hũ sành, đợi nước trong veo mới dùng gáo dừa tưới nhỏ giọt vòng quanh.

Lá mai sinh trên đất Bắc, mềm, suông lăn phăn răng cưa như lá chè Shan ớm nắng. Bông đậu thưa mười cánh mảnh sắc vàng phơn phớt ánh xanh đâu đó khi ta mải ngắm nhìn.

Và mùi hương mộc dịu, nhu mì chạm khẽ vào cảm giác khiến ta cay cay sống mũi y như gặp hương sữa mẹ phai ra từ miệng con trẻ lúc cuối chiều.

Một cây mai sống xa xứ được chủ nhân chăm bẵm, chiều đãi như con trẻ nhưng sao tôi cứ cảm thấy rằng nó héo mòn và đang buồn nhớ mặt trời phương Nam chói rạng khát mát ngọt phù sa chín nhánh cửa sông.

Nhớ một bàn tay dịu hiền thiếu nữ.

Chưa là cây mai phố thị uốn tỉa, khoe vẻ già nua giả tạo nhưng cũng không còn là cây mai rừng mặn mòi, rực rỡ tới thì. Nó là một trong những hạt mầm bé nhỏ trong đáy ba lô theo chân người lính hơn ba mươi năm trước về Bắc.

Có tuổi bằng thời gian chống Mỹ mà cây mai cũng chỉ nhỉnh hơn nòng khẩu B40, thân thẳng, tán xòe bốn phía, lá chĩa hoang hoang. Nó âm thầm mọc tự do trong góc vườn như cây dại cho đến một ngày tháng Tư xuân tàn mới rụt rè đơm nụ.

Phát cỏ vườn anh bỗng ngỡ ngàng nhận ra mai tứ quý. Suýt nữa lưỡi dao lia ngang gốc. Chim loan hay chim phượng đã tha hạt gieo xuống một nhớ thương...

Hương trầm. Rượu Bàu Đá, cốc pha lê. Gỏi cuốn, vị chủ đạo là ngó sen đóng hộp. Nước mắm Cát Bà. Gốc mai chầu hẫu dưới sân, lả ngọn vào mâm rượu hiên nhà. Trăng suông giãi sáng. Và khúc Dạ cổ hoài lang ẩn ức chập chờn hư thực trong những vòm cây sẫm tối của khu vườn.

Chủ nhân ngồi búng tàn thuốc rê khét đắng.

Tôi chia sẻ bằng im lặng. Muỗi bay.

Hơn một lần đêm rằm, tôi đã tự giả tưởng về số phận người con gái nam bộ ẩn hiện trong dáng hình cây mai tứ quý nhưng lại cho bông vào dịp tháng Tư xứ Bắc. Người đàn bà Nam bộ hạnh phúc đến bất hạnh kia là thế nào mà để người đàn ông cứng rắn bâng khuâng từng ấy năm.

Phương Nam mưa nắng hai mùa, mai khoe bông khi Tết về áo lụa cộc tay thì trung du phương Bắc xù xù khăn len áo dạ. Phải chờ tới tháng Tư, khi xong lễ hội Đền Hùng nắng mới ùa trời, mai vàng xa xứ bỗng thức giấc ngủ đông trong mỗi chồi nụ mà bật chồi thao thiết một sắc vàng quê mẹ.

Rồi tôi cũng hay…

Kết thúc chiến trận Sài Gòn mươi hôm, đơn vị anh được lệnh rút ra ngoại ô, một làng nghề lủng củng những bồn đất nung, chậu sứ, giỏ tre đan trồng bông dưỡng kiểng.

Anh trọ nhờ gia đình nghệ nhân chế kiểng. Ông già gần thất tuần mà tóc râu nuôi dài vẫn đen mướt lạ lùng. Cô Út học dở tú tài, anh hai đi Giải phóng, anh ba theo bác sĩ quân y Sài Gòn.

Ngày anh coi máy nổ, kéo vòi nước cùng cô phụ ông già chăm kiểng. Đêm đốt đèn theo cô sang cù lao nghe ca tài tử. Về phép không có khung xe đạp, không búp bê nhựa mà mang về biếu người cha già dạy học trường huyện chút hạt giống mai vàng tứ quý. Giống mai mười cánh mỏng và năm cánh dày được đích thân nghệ nhân hoa kiểng, cha của người con gái anh thương gói trong túi bột tro trấu trao gửi.

Bờ sông Sài Gòn thốc gió tóc xòa kín mặt trái xoan, níu quai ba lô người lính chiến thắng nàng ngần ngại.

- Liệu thầy có bằng lòng cho một cô gái phương Nam vụng dại thiệt thà làm dâu con không anh? Liệu những hạt mai vàng của ba có nảy mầm đơm bông ở vùng đất sỏi?

Hình dung thầy anh, người tôn quý hoa mai trắng sẽ rưng rưng đỡ hoa trong vòng tay gầy khô lật bật, anh nhìn sâu vào đôi mắt lênh loang sắc mai vàng, lặng lẽ gật đầu.

Nhưng, ông giáo mắc cảm hàn mất trước ba ngày con trai về. Gốc mai trắng cổ lão tự dưng cũng héo hon rồi khô kiệt. Trang trại vườn đồi bỏ hoang. Giếng đá ong đứt phựt dây gầu. Bàng hoàng, rũ bụi chiếc ba lô bên tường hoa trước sân, anh quên những hạt giống mai vàng.

Thư vào thư ra tháng nối tháng. Đất nước hậu chiến bùng phát những giấc mơ lẫn ảo vọng lâu ngày bị kìm nén và cũng buột ra các kết nối tạm bợ, đẩy khủng hoảng tới cả bát cơm nguội độn bo bo.

Bốc vác thuê, anh bòn từng xu bánh mì và lậu vé mỗi chặng tàu chợ vào Nam. Miệt vườn cây kiểng hoa thơm trái lành bỗng thành đất nông trường, san ủi ngổn ngang, nghệ nhân hoa kiểng phiêu dạt làm thuê. Anh ngơ ngác lần hồi.

Cũng thời điểm ấy, người con gái Nam bộ ngược tàu ra Bắc. Hành trang mang theo bị trộm chỉ còn bịch mắm và ít khô kèo. Miền trung du Bắc vừa xong cơn sát nhập các địa danh, tên làng, tên xóm đã không còn nguyên. Cô gái Nam bộ biết hỏi ai để đến được một xóm quê miền đất gốc tên chữ Nôm, chồng chéo làng này xóm khác.

Người yêu thất lạc người yêu trên đất nước thống nhất. Hai bề đến với nhau vẫn còn đó một ải tựa Nam Quan.

Thưa vâng, tôi biết người Bắc mà nhắc đến bông mai bừng náo sắc vàng hay màu tím khôn cùng của hoa lục bình lênh đênh sông nước cũng chạnh lòng viễn xứ một phương.

Và người Nam, nghe heo may chớm lạnh thì rùng mình nhớ Hồ Gươm thả bước và sột soạt áo tơi mưa lắng đắng đồng chiêm.

Sự thương nhớ vô hình mà hữu hình trong mỗi ký ức từ ngay cả từng gốc cây ngọn cỏ đến số phận con người đan xen trong chiến cuộc. Huống là anh, một cựu sinh viên Văn, mười mấy năm làm lính bưng biền.

Vết thương chiến trận, vết thương ngoài chiến trận, chẳng biết vết thương nào vò xé hơn.

Ngôi nhà vườn trong phố trầm im bóng cây.

Tôi đã chứng câu chuyện.

Nhưng câu chuyện thì hình như chưa bao giờ kết thúc với người trong cuộc mà còn làm đau vướng những người dưng.

Nàng Út ở vậy không lấy ai, nối nghiệp cha làm chủ một vườn kiểng, nuôi đứa cháu trai con người anh bác sỹ quân y Cộng Hòa đã thiệt mạng lúc vượt biên. Hoa mai kiểng vườn nàng từng theo Việt kiều đón Tết viễn xứ.

Lại một tháng Tư sắp kết, phương Nam mai chắc còn dăm bông trái vụ, nhưng ngược Bắc ở trung du vẫn có một cây mai vàng suốt tháng. Từ bây giờ, có lẽ chẳng riêng mình tôi biết, những ngày tháng Tư nắng tươi xứ Bắc, vết thương lòng của người lính cũ vẫn nở hoa.

                                                      

Nguyễn Tham Thiện Kế

Tin bài mới

1
2
3
Tin mới