Eliot (nhà thơ Anh gốc Mỹ): Cái xác anh trồng năm ngoái trong vườn/ Đã bắt đầu nẩy mầm chưa? Thanh Quế: Tôi như thấy những tháng năm đời mình còn lại/ Là những tháng năm vay mượn của các anh/ Những người đã khuất (Nói với một người anh - nhớ Lê Anh Xuân)

   

Con đẻ và con nuôi
Cập nhật: 9:49:00 27/9/2010

 

Tô Văn Trường

Bất cứ quốc gia nào muốn phát triển kinh tế xã hội bền vững đều phải quan tâm đến cơ cấu kinh tế xã hội, nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên, nhân lực. Trong quá trình phát triển , cải cách cơ cấu kinh tế xã hội là nỗ lực của toàn xã hội, trong đó chính phủ đóng vai trò trung tâm như “cha mẹ” của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp vv…Trong xã hội, người ta vẫn ví von các doanh nghiệp nhà nước là con đẻ, còn doanh nghiệp tư nhân như con nuôi. Éo le thay, mặc dù con đẻ luôn được chăm bẵm, ưu ái đủ điều nhưng lại chậm lớn, ỷ lại, tiêu sài phung phí tài sản, trong khi con nuôi thiệt thòi đủ điều lại biết vượt khó, thành đạt, và báo hiếu cha mẹ.

Về mục tiêu phát triển, thực tế cho thấy do các suy luận chủ quan ban đầu dẫn tới việc cho rằng phải có các doanh nghiệp nhà nước lớn làm nền tảng chủ đạo hay đối trọng, cân bằng với các thế lực kinh tế “ngoại quốc”. Nhà nước, tập trung, ra sức tài trợ vốn, ưu ái sử dụng tài nguyên đất đai, khoáng sản, cơ chế chính sách cho doanh nghiệp nhà nước nhưng tốc độ tăng trưởng thấp nhất trong các thành phần kinh tế, tạo công ăn việc làm cũng ít nhất. Không ít người có năng lực nhưng làm việc trong môi trường thiếu động lực phát triển đã ảnh hưởng đến tư duy suy nghĩ và tư duy hành động. Thực tế cho thây vai trò làm chủ của nhà nước tại hầu hết các doanh nghiệp nhà nước chưa được luật hóa, thiếu vắng các cơ chế giám sát, kiểm tra rõ ràng, minh bạch, không theo kịp các diễn biến kinh tế xã hội cho nên nhiều doanh nghiệp gây thất thoát lớn tài sản công. Môi trường nhà nước thực sự là “chùm khế ngọt” là nơi, một số người có thể giầu to, đến người nước ngoài cũng phải ngạc nhiên, lắc đầu ‘khâm phục”! Các thống kê cho thấy thậm chí thu nhập bình quân ở khu vực nhà nươc vẫn cao hơn khu vực tư nhân trong khi chỉ số ICOR lại cao một cách đáng ngại khoảng 8-14 ở khu vực nhà nước so với khoảng 3-5 ở khu vực tư nhân. Điều này, cho thấy các ưu ái cho doanh nghiệp nhà nước thực sự không phát huy tác dụng, chỉ cổ vũ chút ít cho đồng lương bình quân mà hiệu quả tổng quan về tiêu chí tạo công ăn, việc làm mới, hiệu quả an sinh xã hội thấp, thu hút rất nhiều nguồn lực quốc gia về đất đai, khoáng sản, con người nhưng lại lập trình sẵn cho quá trình lãng phí, tham nhũng, tư lợi, đã và đang diễn ra với các tài sản công “cha chung không ai khóc”!

Khi nền kinh tế và chính trị ở Liên Xô và Đông Âu thay đổi mạnh, chuyển từ nền kinh tế chỉ huy tập trung bao cấp, sang nền kinh tế thị trường vào thập niên 80-90, các doanh nghiệp nhà nước bộc lộ rõ các yếu kém trong cả quá trình phát triển đều phải thay đổi, phá sản, tái cấu trúc, sát nhập, cổ phẩn hóa. Thực tế, nhiều nhà quản lý doanh nghiệp nhà nước, các cá nhân được đại diện vốn nhà nước ở Nga có quyền lực chính trị “chống lưng” chỉ sau một đêm đã trở thành các nhà tài phiệt nhờ cổ phần hóa nhanh chóng với giá rẻ mạt. Nhiều tài sản công đã rơi vào tay các nhóm lợi ích, các nhà tài phiệt. Quá trình cổ phần hóa diễn ra chậm như ở Trung Quốc và Việt Nam cũng gây ra quá trình thất thoát tài sản công. Các cá nhân và nhóm lợi ích lặng lẽ thôn tính các tài sản công tại nhiều doanh nghiệp nhà nước trong quá trình cổ phần hóa bằng rất nhiều các thủ đoạn tinh vi như định giá thấp tài sản, mua cổ phần giá rẻ, thành lập nhiều công ty con “sân sau”, hoạt động theo kiểu lời ăn, lỗ đã có nhà nước chịu, đặc biệt gây ra lãng phí các nguồn lực vốn. Các chính sách giải cứu, hỗ trợ, cứu trợ, khoanh nợ, cho vay thêm ưu đãi, vẫn không vực dậy được nhiều doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, làm nhiều người lao động và người quản lý có năng lực đang dần rời bỏ chuyển sang các khu vực kinh tế khác năng động hơn, thực chất hơn.

Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tham gia đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, thì chính doanh nghiệp tư nhân có tốc độ tăng trưởng cao nhất, tạo công ăn việc làm nhiều nhất. Doanh nghiệp tư nhân luôn quan tâm, lo lắng, và cân nhắc thận trọng khi sử dụng đồng tiền sao cho có hiệu quả vì đó là mồ hôi, nước mắt của chính mình. Động lực phát triển của doanh nghiệp tư nhân rất rõ ràng, xuất phát từ nhu cầu thực tế, được đặt trong sự tương tác của kinh tế thị trường cung cầu và sử dụng lao động. Từ các doanh nghiệp tư nhân đến các công ty đa quốc gia có đại hội cổ đông thường niên thường xuyên thảo luận về chương trình làm việc, kế hoạch sản xuất kinh doanh, kết quả và các ứng phó kịp thời với sự biến động của kinh tế thị trường. Chủ doanh nghiệp luôn tìm những người giỏi, để bổ nhiệm phân công vào vị trí lao động thích hợp. Từ người quản lý, đến công nhân lao động đều hiểu rõ vai trò, trách nhiệm, động cơ làm việc gắn liền với miếng cơm, manh áo bằng thành quả lao động.

Một tầm nhìn sai sẽ vô hiệu hóa quá trình xây dựng mục tiêu doanh nghiệp cũng như xác định mục tiêu sai thì không thể nói gì về kế hoạch thưc hiện hay kết quả công việc. Chúng ta đang sống trong thể kỷ 21, khoa học kỹ thuật và công nghệ mới ra đời, tồn tại và phát triển rất nhanh và đôi khi trở nên lạc hậu cũng rất nhanh. Ví dụ như các nghiên cứu ứng dụng trong các sản phẩm của công nghệ sinh học như các loại enzyme từ lúc ra đời, phát triển ứng dụng đến lạc hậu và chết không sử dụng nữa chỉ trong vòng đời vài tuần, vài tháng để thay thế bằng các công nghệ và kỹ thuật mới. Thế giới luôn đổi thay kể cả nền tảng triết học, các lý luận kinh tế chính trị do con người suy tư, phát triển tư duy, xây dựng cho tới phương pháp quản lý điều hành doanh nghiệp cũng đều có nguy cơ lạc hậu phải thay đổi. Các chủ trương chính sách lớn, găp thử thách lớn vì “sai 1 ly, đi 1 dặm” . Các doanh nghiệp tư nhân nhỏ phá sản do quản lý sai, làm ăn thua lỗ chỉ mất vài tỷ, hoặc hàng chục tỷ đồng nhưng một tổng công ty nhà nước như Vinashin đã làm mất đến 86 ngàn tỷ đồng.

Các doanh nghiệp kể cả nhà nước và tư nhân thường "chạy chính sách" để được những đặc quyền, đặc lợi, do cơ cấu chính trị và cơ cấu sở hữu của Việt Nam. Thực trạng hiện nay mất cân đối về cơ cấu kinh tế là do tình trạng các dự án, được cấp đất ồ ạt. Theo đánh giá của một số chuyên gia kinh tế vài năm gần đây, xuất hiện một số doanh nghiệp tư nhân cũng chạy các dự án từ khai thác khoáng sản, đất đai, đến các dự án hạ tầng, các công trình công nghiệp lớn được nhà nước bảo lãnh cho vay vốn hoặc hỗ trợ bằng các hình thức khác nhau, hoặc cùng làm với doanh nghiệp nhà nước hoặc tập đoàn kinh tế nhà nước. Tuy nhiên, những doanh nghiệp này chỉ là một số rất nhỏ so với cộng đồng 400.000 doanh nghiệp tư nhân và hơn 3 triệu hộ kinh doanh đang làm việc cật lực để sống, và duy trì việc làm cho hàng triệu con người. Doanh nghiệp tư nhân và các hộ cá thể vẫn bị thiệt thòi đủ điều trong cơ chế hiện nay.

Thực tế, cho thấy kinh tế tư nhân sẽ là động lực tăng trưởng kinh tế Việt Nam 10 năm tới và cần đặt doanh nghiệp nhà nước vào môi trường cạnh tranh bình đẳng để phát triển bền vững. Trên các phương tiện thông tin đại chúng đã đăng tải nhiều bài viết rất sâu sắc, đưa ra các giải pháp khả dĩ giảm thiệt hại khi vận hành các doanh nghiệp nhà nước, tránh thất thoát tài sản công, phòng tránh tham nhũng trong doanh nghiệp. Các nguyên lý cơ bản của nền kinh tế, các luật lệ kinh doanh, các bài học thực tế hy vọng sẽ giúp cho những người có trách nhiệm có cách ứng xử thích hợp, công bằng với con đẻ và con nuôi, đặc biệt khi xây dựng các văn kiện của đại hội Đảng XI.


Tin bài mới

1
2
Tin mới
Liên kết website