Những ban đêm thành cột mốc tháng năm/ Đêm xanh vợi cũng trở thành đêm trắng/ Đêm thao thức đón chờ ánh sáng/ Đêm của chúng ta ấp ủ những mặt trời. (Đêm trắng - Nguyễn Văn Thạc)
Gửi thư    Bản in

Tọa đàm khoa học “Thơ Việt Nam hiện đại và Nguyễn Quang Thiều” (tiếp theo)

Bài: Phong Lan; Ảnh: Đỗ Hiếu - 28-06-2012 06:58:22 PM

VanVN.Net – Chiều 28/6/2012, tại Viện văn học Việt Nam (số 20 Lý Thái Tổ - Hà Nội), cuộc tọa đàm khoa học “Thơ Việt Nam hiện đại và Nguyễn Quang Thiều” tiếp tục với những ý kiến nhiều chiều của các nhà phê bình, nhà văn, nhà thơ và những người quan tâm. Trong buổi làm việc thứ hai, nhà thơ Hữu Thỉnh – Chủ tịch UBTQ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam; nhà thơ Vũ Quần Phương; nhà phê bình Phan Trọng Thưởng đã đến tham dự.

10. Nhà phê bình Nguyễn Hoàng Đức mở đầu bằng bài viết khá công phu về những đặc điểm thơ Nguyễn Quang Thiều.

 

11. Nhà phê bình Khánh Phương trình bày tóm tắt tham luận “NQT và hành trình tới một quan điểm thẩm mỹ mới”, chị kết luận: “Thơ NQT hầu như mỗi bài đều bộc lộ một ý tưởng hoàn chỉnh, sáng rõ về mặt đạo đức hay suy tưởng, triết lí. Điều này tạo nên sự vững chãi, sự đồng thuận về mặt “thông điệp”, nhưng cũng có phần làm giảm bớt sức lan tỏa của những trạng thái thơ huyền hoặc, lạ thường mà bằng thi liệu riêng biệt, lối cấu tứ táo bạo, nhà thơ đã đưa ra…”

 

12. Đạo diễn, nhà thơ Lương Tử Đức: Thơ NQT rơi vào tình trạng lan man của sự lập thuyết nên bị coi là khó hiểu, trong khi thơ anh thật gần gũi, thân thuộc. NQT đã đem vẻ đẹp của cuộc sống ở thời điểm khởi sinh và phục sinh, thời khắc đó NQT đã “đầu tư” một sự lo âu, hoảng sợ, tiên liệu về cái Đẹp sắp bị hủy diệt được giữ gìn bằng ngôn từ giản dị, hình ảnh gần gũi ngay từ cuộc sống xung quanh.

 

13. Nhà phê bình Nguyễn Chí Hoan với tham luận “Cú pháp tạo dựng cổ tích trong thơ Nguyễn Quang Thiều”, thẳng thắn bày tỏ ý kiến: “…tôi đã đề nghị một cách đọc thơ NQT bằng trí tưởng tượng hơn là một quá trình đọc hiểu diễn nghĩa theo cung cách ngữ văn bình giảng... ” Nhà phê bình Nguyễn Chí Hoan nhận định: cơ cấu ngôn ngữ trong thơ NQT đã vượt qua, vươn ra khỏi sự dung tục, thông thường để tạo nên những giá trị riêng cho tác phẩm của mình.

 

14. PGS. TS Văn Giá bày tỏ sự đồng tình với những luận điểm của nhà thơ Hữu Thỉnh trong bài viết về thơ Việt Nam hiện đại trên Tạp chí Thơ số tháng 6/2012. Sau khi đọc bài viết của nhà thơ Hữu Thỉnh, trong đó có nhận định rằng thơ Việt Nam đã dứt khoát đổi mới sau hai thời điểm có tính quyết định: thời điểm của Thơ Mới và cuộc kháng chiến chống Mỹ, nhà phê bình Văn Giá muốn trao đổi lại với nhà thơ Hữu Thỉnh về quan điểm cho rằng lớp nhà thơ chống Mỹ vẫn đang là trụ cột cho nền thơ ca Đổi mới, điều này có lẽ cần phải có sự trao đổi rộng rãi hơn. Bởi lẽ còn có những “trụ cột” khác thời hậu chiến cũng đang làm nên diện  mạo thơ ca đương đại Việt Nam, như NQT, Mai Văn Phấn…

 

15. Nhà thơ Đặng Huy Giang nhận xét: “Đọc thơ NQT như lạc vào bãi tha ma, luôn bị lạc vào những mê cung” trước khi anh tóm tắt bài viết “Dấu ấn thơ Nguyễn Quang Thiều” bằng câu kết: “Thi sỹ NQT đã cố gắng mang đến cho mỗi câu thơ, mỗi bài thơ của mình một đời sống, một số phận… để hút độc giả vào trường thơ do chính ông tạo ra.”

 

16. Nhà thơ Trần Quang Quý đọc bài viết “Có một dòng sông Đáy trong thơ Nguyễn Quang Thiều”, trong không gian đó có “Khởi nguồn; Sông Đáy của những khát vọng giải phóng; Sự soi chiếu của tinh thần ánh sáng; Thức động những linh hồn và cuối cùng là Hợp lưu”. Theo nhà thơ Trần Quang Quý, đọc thơ phải biết hóa thân vào tác phẩm chứ không chỉ nhìn vào văn bản để kết luận là thơ vô lối…

 

17. Nhà thơ Phan Hoàng: Viện văn học tổ chức cuộc tọa đàm khoa học “Thơ Việt Nam hiện đại và Nguyễn Quang Thiều” là một cử chỉ quan tâm đến thế hệ sáng tác sau năm 1975. Thơ NQT đã tạo ra một từ trường cho những người cùng thế hệ, cho cả thế hệ làm thơ tiếp theo. Trong cuộc tọa đàm này, có vấn đề chưa được các cử tọa đề cập: đó là những điều còn khuyết thiếu, những điểm chưa thành công của thơ NQT. Bên cạnh đó còn nhiều vấn đề về thơ ca Đổi mới mà tọa đàm này gợi mở ra…

 

18. Nhà thơ Hữu Thỉnh: “…Tôi rất hoan nghênh không khí đối thoại của cuộc tọa đàm này, nó làm thay đổi phương thức, cách tổ chức hội thảo của chúng ta, chân lý chỉ xuất hiện khi có tranh luận. Tôi cảm ơn ý kiến của nhà phê bình Văn Giá. Đặc điểm thời đại hiện nay là đa cực cả trong chính trị và văn hóa. Văn học đang có nhiều trung tâm, không thể nói thế hệ nào là trụ cột. Sự phi tập trung hóa tạo ra sự đa diện. Tôi sẽ suy nghĩ và điều chỉnh sau khi nghe ý kiến của Văn Giá”. Nhà thơ Hữu Thỉnh tiếp tục đưa ra những nhận định về thơ NQT qua bài viết: “Tôi thay đổi thói quen để tiếp nhận NQT như thế nào?”. Trong bài viết sâu sắc của mình, nhà thơ Hữu Thỉnh nêu lên những vấn đề chính:

- Nguyễn Quang Thiều - con người sinh ra cho những cuộc tranh cãi. Bắt đầu từ 1983, khi Tạp chí Văn nghệ quân đội tổ chức cuộc thi thơ, Ban chung khảo vào phút cuối "bắt" được bài thơ của NQT (được giải 3) có hai câu thơ mang sức khái quát cả lịch sử của một dân tộc: “Biên giới giờ này giặc vẫn bắn vào đêm/ nàng Tô Thị bồng con đi lối tắt”. NQT đã có những câu thơ mở ra những vô tận của liên tưởng… Cuộc tranh cãi thứ hai vào năm 1993 khi Hội Nhà văn Việt Nam trao giải cho tập thơ “Sự mất ngủ của lửa”. Năm 1995, cuộc thi thơ của báo Phụ nữ Việt Nam, NQT đã giành giải Nhất nhưng đến giờ này chưa có người nhận vì NQT đã lấy một bút danh khác: Nguyễn Thị Hoàng Lê, như một sự thách thức đối với sự thẩm định thơ của Ban giám khảo.

- NQT đã từ chối một công nghệ làm ra những câu thơ hay để hoàn toàn đổi mới. Theo tôi, NQT là truyền thống. Truyền thống của văn hóa, thơ ca, hiểu theo nghĩa mỹ học, đó là truyền thống của cách tân. Những giá trị mới cứ xuất hiện, khẳng định và gây tranh cãi. Thơ NQT luôn đổi mới vì nó xác lập những giá trị mới.

- NQT với những đóng góp vào tiến trình đổi mới:

+ Tạo ra trường thẩm mỹ mới, khước từ mọi sự véo von nhễ nhại, du dương tội nghiệp, NQT huy động tối đa những ngẫu nhiên. NQT là người cộng hưởng được cả thông tin, cảm xúc, tranh luận, bình luận… Chính vì vậy thơ NQT phồn thực, đa chiều, "xôm tụ"...

+ NQT không bị sa vào "bẫy chữ", anh dành nhiều tâm sức cho giọng điệu, nó cuốn hút, tạo ra từ trường và vực xoáy của con chữ. NQT chẻ nhỏ mọi cảm xúc của mình. Tôi đã đọc NQT một cách tử tế, nghiêm túc để nhận ra điều đó.

+ NQT thực sự là 1 “phù thủy” về liên tưởng, anh luôn biết nuôi dưỡng các liên tưởng, người đọc luôn bất ngờ bởi những dẫn dụ của nhà thơ. Thủ pháp NQT là vừa chẻ nhỏ cảm hứng vừa biết phát hiện không ngừng. Đọc NQT là cuộc phát hiện không ngừng, như một trận pháo hoa ngoạn mục về các hình tượng. Xu hướng mỹ lệ hóa đời sống của NQT rất mạnh. Anh biết nuôi dưỡng sự thích thú của người đọc. Điều cuối cùng là anh đã tạo ra được sự ám ảnh – đó mới là cao diệu.

+ NQT biết "dán tem" cho những góc nhìn mới, tạo cơ hội tối đa cho sự tham gia của những cấu trúc khác nhau, "ban bố" sự bình đẳng của những chi tiết. Chưa có ai gia công đặt tên những bài thơ nhiều như NQT. Bài thơ hay nhất của NQT là bài mở đầu trong tập “Châu thổ”. NQT đã có một bài thơ văn xuôi đắng xót, lộng lẫy, có thể coi là hay nhất của NQT.

+ Thơ NQT là thơ ít bị "khấu hao" khi chuyển dịch sang các nền thơ khác, bởi lẽ mạch thơ của NQT gần nhất với mạch thơ hiện nay, thơ tiêu biểu cho giai đoạn hội nhập, điều này cắt nghĩa tại sao thơ NQT được đón nhận ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Hôm nay tôi ngả mũ cúi chào một thế hệ mới đã xuất hiện. Những nhà thơ như NQT, Mai Văn Phấn, Inrasara, Trần Quang Quý, Đặng Huy Giang, Phạm Đương… đại diện cho một thế hệ mới đang xuất hiện.

 

Bên cạnh đó nhà thơ Hữu THỉnh cũng thẳng thắn bày tỏ những băn khoăn:

- NQT đang đi từ những câu thơ hay không giải thích được đến những câu thơ hay có thể giải thích được.

- NQT hơi lạm dụng sự kể lể. Những câu thơ kể lể đã nhiều lên. Chúng ta cần tận dụng khả năng tinh túy của ngôn ngữ để diễn đạt cái tối đa.

- NQT đang “đi thang máy” lên các lâu đài thơ, quy luật của cầu thang chính là những chiếu nghỉ, NQT cần tạo ra những khoảng trống, sự im lặng.

Nhà thơ Hữu Thỉnh kết thúc: "Xin chúc mừng NQT, chúc mừng sự thành công của hội thảo."

PGS. TS Nguyễn Đăng Điệp: “Những nhận xét của nhà thơ Hữu Thỉnh là lời tổng kết hoàn hảo nhất cho cuộc tọa đàm khoa học “Thơ Việt Nam hiện đại và Nguyễn Quang Thiều”. Xin trân trọng cảm ơn nhà thơ Hữu Thỉnh và tất cả các quý vị đã dành thời gian đến dự tọa đàm này.”

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều với những lời tâm sự thành thật: “...Hãy cho phép tôi được sống thêm, trải nghiệm, được tận hưởng và chịu đựng thêm những hệ lụy, những nguyền rủa của cuộc đời này, để cơ số sống còn thiếu hụt, sai lầm, rời bỏ sẽ không còn trọn vẹn được nữa. Tôi vẫn quan niệm mỗi khi viết một bài thơ là khi mình đang sống, mỗi điều tuyệt vời hay thiếu sót trong bài thơ nào đó chính là phần sống của tôi trong khoảnh khắc đó… Hoàn thiện một bài thơ là hoàn thiện một phần đời sống của chính mình. Tôi xin chân thành cảm ơn sự chia sẻ, quan tâm, đóng góp ý kiến của tất cả mọi người.”

Cuộc tọa đàm kết thúc lúc 16h30.

Lên đầu trang

Tiêu đề

Hiện tại không có bình luận nào.

Viết bình luận của bạn


Nhân vật  

Nguyễn Mạnh Cầm: Nhà ngoại giao của thời đổi mới và hội nhập

85 tuổi đời, gần 70 năm theo Cách mạng, cuộc đời của Nguyên ủy viên Bộ Chính trị, Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam Nguyễn Mạnh Cầm tiêu biểu cho một thế hệ trí ...