Những ban đêm thành cột mốc tháng năm/ Đêm xanh vợi cũng trở thành đêm trắng/ Đêm thao thức đón chờ ánh sáng/ Đêm của chúng ta ấp ủ những mặt trời. (Đêm trắng - Nguyễn Văn Thạc)
Gửi thư    Bản in

Buộc vào xanh trong

(Đọc tập thơ Mộ gió, của Trịnh Công Lộc, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2012)

Đặng Huy Giang - 06-08-2012 10:30:06 AM

VanVN.Net - Hơn ai hết, Trịnh Công Lộc là người rất sợ “lòng nguội tắt” và lúc nào cũng cần “sự nồng ấm con người”. Ông cũng luôn quan niệm “không nơi đâu thánh thiện/ bằng chính quê hương mình”. Bởi thế mà trong Thế giới ngôi nhà mình, ông mới hạ bút: Thế giới ngôi nhà mình/ sống và chết ra sao, nhà mình vẫn đẹp. Với ông, mẹ là trên hết. Cho nên, dù đi đâu về đâu, ông vẫn luôn cảm thấy có mẹ trong đời: Mẹ ơi, con đâu biết/ mẹ “trốn” con trước mặt/ lại về, đứng sau lưng (Mẹ đã “trốn” con). Với ông, hình thức luôn chỉ là hình thức, hình thức không thể thay thế được nội dung. Và nếu ví hình thức chỉ đơn thuần là sự “thay áo” thì: Thay áo đến ngàn lần/ Vẫn kẻ lành, người rách (Thay áo).

Những chi tiết thơ trên cho thấy: Trịnh Công Lộc là người luôn duy cảm, luôn nặng lòng (có lúc còn yếu lòng) trước cái tâm trong sáng và thơ ông luôn được viết ra từ gan ruột.

Đôi lúc, ông cũng là con người ưa ngẫm ngợi, ưa đau đáu với những gì nhỏ hoặc nhỏ lẻ để đúc rút hoặc khái quát một điều gì lớn lao hơn. Bài Em - những gì nhỏ nhất là ví dụ thứ nhất: Em riêng em, những gì nhỏ nhất/ Giấu vào nhau, không biết tự bao giờ. Bài Ngày gánh là ví dụ thứ hai: Ngày ơi! Ngày là đòn gánh/ gánh lên tất cả mà đi/ đời ta bao nhiêu phải gánh/ có khi không gánh được gì. Bài Bắt đầu từ nhỏ lẻ là ví dụ thứ ba. Riêng Bắt đầu từ nhỏ lẻ khai thác một cái tứ ngược với “tích tiểu thành đại”. Xa xưa, nói đến “tích tiểu thành đại” là nói đến quá trình tiết kiệm, quá trình gom những cái nhỏ để được một cái lớn. Còn trong tứ thơ này, Trịnh Công Lộc nói đến “bắt đầu từ nhỏ lẻ” là nói đến quá trình buông lỏng, quá trình tha hóa và quá trình đánh mất những cái lớn như nhân cách, danh dự: Bắt đầu từ nhỏ lẻ/ rồi đã thành thói quen/ lấy quả, không hỏi xin/ lấy tiền, không biết sợ/ Bắt đầu từ nhỏ lẻ/ chén rượu, cốc bia/ đến chuyện phong bì/ lót tay tiền tỷ/ chạy tội cho nhau/ Bắt đầu từ nhỏ lẻ/ một người đến vài người/ bớt xén ăn chia/ mọc lên như nấm/ Bắt đầu cũng từ nhỏ lẻ/ rồi đã thành thói quen/ phải – trái rối ren/ trắng – đen lẫn lộn/ Biết đâu đến một ngày/ đem cả trời đi bán…Và phải là người tha thiết, có tâm sự lớn và giàu trải nghiệm giữa cuộc đời lắm, Trịnh Công Lộc mới viết: Sông về đâu, sóng cũng đổ về ta (Hai phía một đời sông).

Bìa tập thơ "Mộ gió" của Trịnh Công Lộc

Có hai mảng đề tài mà Trịnh Công Lộc hay trở đi trở lại trong Mộ gió là than và biển đảo. Những Than tổ ong, Vào ca than, Tượng đài than…rồi Đảo vắng, Đá và nước, Lời của sóng, Từ biển mà đi, Mộ gió là những minh chứng sinh động, cụ thể nhất. Không phải ai cũng nhìn, thấy, cảm nhận được sự vất vả, ý nghĩa của công việc lẫn sứ mệnh cao cả của người thợ mỏ khi vào ca than: Vào ca/ trăng đổ vàng mặt đất/ những mắt sao nao nao/ tháng năm tầm tã/ lấy da thịt vá trời/ lấy máu xương vá đất/ vuốt nhọn gian nan/ mở đường than trập trùng thế kỷ. Không phải ai cũng phát hiện ra được vẻ đẹp lẫn sứ mệnh của những hòn đảo giữa trùng khơi và gọi được tên ra như thế này: Mỗi đảo nhỏ như trái tim của biển/ những trái tim, nhịp đập trùng khơi (Lời của sóng); Mỗi đảo nhỏ đã hóa thành ngọn nến/ thắp thiêng liêng rừng rực sao trời (Từ biển mà đi). Riêng Mộ gió (giải Nhì thơ và giải Nhì ca khúc cùng với nhạc sĩ Vũ Thiết đoạt giải cuộc thi “Đây biển Việt Nam do Hội Nhà văn, Hội  Nhạc sĩ và Báo Vietnamnet tổ chức năm 2011), xin dành để nhà thơ Hữu Thỉnh nhận xét: “Bài thơ ẩn chứa sự đau đớn, cảm phục và tôn vinh một cách toàn bích hình ảnh sự hy sinh anh dũng của người chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió. Cảm xúc rất mạnh, dâng lên, dâng lên cao trào. Cấu trúc chặt, không rườm rà, tứ thơ cứ được đẩy lên đến vô tận. Không có chỗ “phô”. Tác phẩm dự thi của Trịnh Công Lộc thực sự là một bài thơ có tầm, hướng về giá trị lớn. Đó là sức mạnh của toàn dân tộc…”

Đây là những câu thơ trích từ Mộ gió cho thấy cái đỉnh của cao trào:

Mộ gió đây, giăng hàng hàng

lớp lớp

vẫn hùng binh giữa biển - đảo xa khơi

là mộ gió, gió thổi hoài, thổi mãi

thổi bùng lên những ngọn sóng ngang trời.

Tôi tin, trước những bài thơ về đề tài biển đảo kể trên, Trịnh Công Lộc đã sớm manh nha những ý tưởng của mình từ Đất - những con đường được sáng tác trước đó. Bởi thế ông mới sớm cho ra đời những câu thơ tràn trề thi hứng lịch sử và hào hùng như thế này:

Lại những con đường thuở hồng hoang

lên rừng, xuống bể

đã ngàn vạn con đường qua thời binh lửa

rào rào như tên, như nỏ

dáng rồng tiên cuồn cuộn bay lên…

Lên đầu trang

Tiêu đề

Hiện tại không có bình luận nào.

Viết bình luận của bạn


Nhân vật  

Nhà thơ Hữu Thỉnh: “Cỏ bao phen phải làm lại từ đầu”

VanVN.Net - Trong số các nhà thơ chống Mỹ, Hữu Thỉnh không phải là người gây được ấn tượng sớm. Hầu như phần lớn thành tựu trong sáng tác của ông đều xuất hiện sau năm 1975. Song, Hữu Thỉnh lại ...