Nhà thơ Hữu Thỉnh – Chủ tịch UBTQ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam phát biểu khai mạc chào mừng các nhà thơ Hoa Kỳ với lời chúc sức khỏe, sự thành công trong chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam, trong đó ông nhấn mạnh: “Với tư cách một nhà thơ, tôi xin chúc cho cuộc đối thoại văn hóa Việt Nam – Hoa Kỳ ngày càng gần gũi, thân thiết và góp phần làm giàu thêm cho mỗi phía. Tại buổi tọa đàm hôm nay, chúng ta sẽ được nghe và trao đổi những điều thú vị về kinh nghiệm phát hiện và đào tạo tài năng văn chương tại Đại học Iowa. Tôi xin gửi lời cảm ơn Đại sứ quán Hoa Kỳ trong những năm qua đã tạo điều kiện cho nhiều nhà văn Việt Nam sang giao lưu, hợp tác văn học tại Hoa Kỳ. Qua con đường ngoại giao, chúng tôi được đón nhiều nhà văn Hoa Kỳ đến Việt Nam. Chúng tôi mong muốn tiến trình này ngày càng phát triển tốt đẹp.”

Ông David More – Tham tán Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam: “Đại sứ quán Hoa Kỳ có nhiều hoạt động hợp tác văn hóa giữa hai quốc gia, và đây là một chương trình “có một không hai”. Hôm nay các nhà văn Hoa Kỳ sẽ chia sẻ và trao đổi với các nhà văn Việt Nam về kinh nghiệm sáng tác, đào tạo, thực tế của mình. Tôi hy vọng rằng chương trình giao lưu này sẽ góp phần giúp hai nước gần nhau hơn. Cảm ơn các nhà văn hai nước. Chúc các bạn có một chương trình thú vị.”

Tiếp đó, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Phó Chủ tịch Hội NVVN điều hành buổi tọa đàm. Nhà thơ nêu lên những vấn đề đang được quan tâm nhất hiện nay của thơ ca đương đại Việt Nam, đồng thời ông cũng bày tỏ mong muốn: “Chúng tôi muốn biết điều gì đang xảy ra với thơ ca đương đại Mỹ? Những nhà văn Mỹ có mặt ở đây, hôm nay, sẽ nói về những vấn đề cơ bản nhất của thơ ca trên đất nước các bạn: thơ ca đương đại Mỹ, phê bình văn học Mỹ, lịch sử và trí tưởng tượng của nhà văn và vấn đề bản quyền…”

Nhà thơ Jane Mead khi bàn về thực tiễn sáng tạo thi ca tại Hoa Kỳ cho rằng: “Tôi sẽ nói một cách ngắn gọn về thơ ca đương đại Mỹ, nhưng thật bối rối khi nghĩ đến sự bắt đầu. Thơ ca đương đại Mỹ rất phức tạp và chúng ta cần hiểu về thơ ca đương đại Mỹ thế nào khi đặt nó vào khuôn khổ. Nếu xét đến thơ ca Mỹ thông qua các bản dịch phải nói đến giá trị kích thích của nó. Ở một thái cực, các nhà thơ coi ngôn ngữ không phải là phương tiện truyền tải thông tin mà là trải nghiệm cuộc sống, và một cực là thuần tưởng tượng. Tôi muốn quay trở lại thời gian 50 năm trước, khi đó, tôi làm thơ… Cách đây 50 năm về trước, phong cách thơ thể hiện tính truyền thống trong thể nghiệm về hình ảnh, tất nhiên, là cả vẻ đẹp của ngôn ngữ, mà không phải dựa trên cơ sở là âm thanh. Với thơ, điều tôi quan tâm nhất là vẻ đẹp thuần khiết của nó. Các nhà thơ trẻ hiện nay tận dụng khá tốt những thái cực này. Tôi nhìn thấy ngày hôm nay nhiều gương mặt trẻ đa dạng, nhiều triển vọng. Về mặt lý thuyết, thơ ca không cần dịch và một bài thơ không thể dịch, kể cả dịch thơ ra tiếng Anh cũng vậy”.

Nhà thơ Jon Davis đưa ra cách tiếp cận vấn đề trong buổi tọa đàm từ một hướng khác: “Từ 1950 đến 2010, trong quãng thời gian này tôi nhìn thấy hai thay đổi lớn. Thơ ca Mỹ những năm 1950 chịu ảnh hưởng của nền học thuật có tính chất kinh viện và các nhà thơ Mỹ đã tỏ thái độ chống đối lại ảnh hưởng đó bằng cách làm ra những thể loại thơ “ngoài trường đại học”, còn có tên gọi là trường phái Black. Tất cả các trường phái khác cũng đều chống lại. Cuối cùng có nhiều cuộc thảo luận về sáng tác văn chương bàn về vấn đề đó. Cho đến những năm 1970 lại có thể các trường phái khác xuất hiện, nó thống trị nền thơ ca Mỹ trong một khoảng thời gian. Đã có những phản ứng ngoài trường đại học, một số người đã viết thơ theo lối ngôn ngữ mà như nhà thơ Jane Mead nói. Những nhà thơ này chủ yếu là trình diễn trực tiếp mà không phải là viết trên giấy truyền thống. Họ là những người đam mê nhưng lại thiếu kỹ năng bài bản vì không được đào tạo. Những trường phái ấy đã làm giàu cho thơ ca đương đại Mỹ...”

Nhà văn Y Ban, người đã từng đến Đại học Iowa trong chương trình hợp tác văn học, bày tỏ thắc mắc về những điều luật quy định tại nước Mỹ quá dày đặc liệu có “giết chết” cảm xúc của người làm văn chương hay không? Trả lời câu hỏi này, nhà thơ Jane Mead thừa nhận: “Đúng là có một số điều đã “giết chết” chúng tôi, đó là nhược điểm của những điều luật quá khắt khe đối với những con người quá giàu cảm xúc.” Nhà thơ Amy Quan nói thêm về những áp lực: đề tài, giới tính, tôn giáo, độc giả, thị trường… đối với một nhà thơ. Nhưng đối với riêng chị, trước tiên nhà văn, nhà thơ phải viết về những điều thôi thúc từ trong lòng mình, về những hoài bão của chính bản thân mình. Và chị đặt câu hỏi với các nhà văn Việt Nam về những áp lực như: nếu nhà thơ là phụ nữ, là người lính thì phải đối mặt với những vấn đề gì?

Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn đáp lại câu hỏi về những áp lực: “Đối với tôi, chưa có một áp lực nào trong sáng tác, kể cả đó là người chồng, là…người kiểm duyệt xuất bản hay bất kỳ điều gì. Tôi chỉ viết ra những gì khiến mình xúc động, như người thân, người yêu, sự mất mát hay là ngay cả khi…thất tình. Tôi nghĩ, thơ ca cũng như hoa trên mặt đất, có loài hoa bé nhỏ, có loài hoa lộng lẫy nhưng tất cả đều đẹp…”

Các ý kiến trao đổi, thảo luận mang tinh thần chia sẻ, hợp tác giữa các nhà thơ đều nhận được sự lắng nghe của người tham dự buổi tọa đàm. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều kết thúc buổi làm việc đầu tiên với lời cảm ơn chân thành. Tọa đàm kết thúc lúc 11h45.

Toàn cảnh buổi tọa đàm