Tiếng trống trường

                               Chử Văn Long

                        Có cả cuộc đời rồi bỗng nhớ

                        Những đoạn đường xa lắc tuổi thơ đi

                        Bàn chân nhỏ qua đồng qua ruộng

                        Tiếng trống trường giục giã những mùa thi

                        Vừa mới đấy đã bao năm cách biệt

                        Bạn bè ơi giờ ở những nơi đâu

                        Nghe tiếng trống sao chẳng về tụ lại

                        Trước sân trường ríu rít nắm tay nhau

                        Sao chẳng thể thêm lần gặp nữa

                        Ngồi chung bàn chung ghế như xưa

                        Lại hồi hộp ngó bảng đen phấn trắng

                        Cho mắt nhìn thắm lại chút ngây thơ

                        Sao chưa đến tìm nhau bè bạn

                        Bao năm ròng trọ học thổi cơm chung

                        Hãy ngồi lại thêm một lần so đũa

                        Nghe tiếng cười trai gái rộn quanh mâm

                        Sao không thể cùng về thăm thầy cũ

                        Ơi cái trống da trâu thay bọc lại bao lần

                        Giờ mới biết từng hồi trống ấy

                        Làm tóc thầy từng sợi bạc rưng rưng...

                        Có cả cuộc đời rồi sẽ nhớ

                        Những đoạn đường xa lắc tuổi thơ đi

Lời bình của Nguyễn Mậu Hùng Kiệt

 Vâng! “Có cả cuộc đời rồi bỗng nhớ/ Những đoạn đường xa lắc tuổi thơ đi”. Tôi không lý giải được tại sao mình lại thích những câu thơ đó đến như thế để rồi cứ mỗi lần nghe tiếng trống tựu trường lại nhẩm đọc và thao thiết nhớ về một thời áo trắng dấu yêu.

Có lẽ, “tiếng trống trường giục giã” của đời thực đã khơi nguồn cảm hứng và làm cho người thơ “bỗng nhớ”, nhớ đến da diết cái thuở chung trường, chung lớp, chung những vui buồn tuổi học trò. Vẫn biết tuổi thơ một đi không trở lại và người thơ đã “có cả cuộc đời rồi”, thế mà Chử Văn Long vẫn mở một lối về cho nỗi nhớ. Hiển hiện trên trang thơ của anh là một nỗi khát thèm được sống lại “thêm một lần”, “thêm một lần nữa” những gì tuổi thơ anh đã trải.

Tôi có cảm giác bài thơ được viết liền mạch trong một xúc cảm dào dạt, tuôn chảy tự nhiên, không câu nệ ngôn từ hay cách cấu tứ. Anh không cố tình tái hiện những gì đã thành kỷ niệm nên hình ảnh thơ chỉ là những ảo ảnh hiện về trong nỗi niềm tiếc nhớ đến khôn nguôi.

Nhớ đến quay quắt “Những đoạn đường xa lắc tuổi thơ đi/ Bàn chân nhỏ qua đồng qua ruộng/ Tiếng trống trường giục giã những mùa thi” đã làm dội lên lên trong anh ước muốn được gặp lại bạn bè, được về thăm thầy cũ sau bao năm cách biệt. Dường như anh ý thức được cái điều chỉ “vừa mới đấy” thôi mà giờ đã thành điều không thể nên tiếng thơ ray rức đến quặn lòng. Những khổ thơ liên tiếp nhau đều bắt đầu bằng nghi vấn: “sao chẳng về tụ lại”, “sao chẳng thể thêm lần gặp nữa”, “sao chưa đến tìm nhau bè bạn”, “sao không thể cùng về thăm thầy cũ”...  mà như thấm nỗi đau của người trong cuộc. Và đằng sau những câu hỏi tu từ ấy là cả một nỗi niềm:

                                    Vừa mới đấy đã bao năm cách biệt

                                    Bạn bè ơi  giờ ở những nơi đâu

                                    Nghe tiếng trống sao chẳng về tụ lại

                                    Trước sân trường ríu rít nắm tay nhau

Thì ra, tiếng trống ấy bao năm rồi vẫn còn giục giã trong anh. Và cứ thế anh khát thèm thêm lần gặp nữa để được “ngồi chung bàn chung ghế như xưa/ Lại hồi hộp ngó bảng đen phấn trắng/ Cho mắt nhìn thắm lại chút ngây thơ”. Người thơ còn muốn gọi về cả những tháng ngày “trọ học thổi cơm chung” để  “ngồi lại thêm một lần so đũa/ Nghe tiếng cười trai gái rộn quanh mâm”. Quả là “nỗi nhớ học trò chấp chới suốt đời nhau/ Đẹp như là không đâu vào đâu”^(*). Có thể nói, một chút buồn nhớ đã làm cho tiếng thơ thật đến nao lòng. Cũng được viết với mạch cảm xúc ấy song ta có cảm giác như Chử Văn Long đã để người thơ làm chủ tình cảm, nhận ra chân giá trị của “từng hồi trống” vang lên từ “cái trống da trâu thay bọc lại bao lần”  mà hơn một lần cảm được ơn sâu người thầy cũ: “Giờ mới biết từng hồi trống ấy/ Làm tóc thầy từng sợi bạc rưng rưng...”

Như một hồi trống dài được nhắc lại bằng đôi ba tiếng rành rõ, bài thơ  khép lại bằng đôi câu: “Có cả cuộc đời rồi sẽ nhớ/ Những đoạn đường xa lắc tuổi thơ đi”. Phải chăng đó là sự lặp lại cần thiết để khẳng định một điều đã thành qui luật cuộc đời? Và tôi bỗng nhớ mấy câu thơ của Nguyễn Duy:

                                    Tuổi thơ nào cũng sẽ hiện ra thôi

                                    dù chúng ta cứ việc già nua tất

                                    xin thương mến đến tận cùng chân thật

                                    những miền quê gương mặt bạn bè...

                                                                                                (Tuổi thơ)

(*) câu thơ của Nguyễn Duy